ترشحات بعد از جراحی تعویض مفصل زانو؛ طبیعی یا خطرناک؟!

ترشح زخم به خروج مایع از محل برش جراحی گفته می شود. این مایع ممکن است شفاف، کمی صورتی، خونی، زرد یا در مواردی چرکی باشد. بعد از جراحی تعویض مفصل زانو، بدن به طور طبیعی وارد فرایند ترمیم بافت می شود و در روزهای ا بتدایی ممکن است مقدار کمی ترشح از زخم دیده شود. این موضوع لزوما خطرناک نیست، اما نوع، رنگ، بو، غلظت و مدت زمان ادامه آن اهمیت زیادی دارد.

از نظر بالینی، ترشح زخم وقتی نگران کننده می شود که بیش از حد انتظار ادامه پیدا کند، حجم آن زیاد باشد، پانسمان را مکرر خیس کند یا همراه با نشانه های التهاب و عفونت باشد. چون در جراحی تعویض مفصل، یک پروتز در بدن قرار می گیرد، بی توجهی به عفونت احتمالی می تواند پیامدهای جدی داشته باشد.

توضیحات دکتر یزدی در ویدیو زیر درباره ترشحات بعد از جراحی تعویض مفصل زانو:

آیا ترشح بعد از جراحی زانو طبیعی است؟

بله، در بسیاری از بیماران مقدار کمی ترشح در چند روز اول بعد از عمل می تواند طبیعی باشد. این ترشح معمولا به شکل مایع شفاف، صورتی کم رنگ یا کمی خونی دیده می شود و به تدریج باید کمتر شود. اگر زخم تمیز باشد، پانسمان فقط مختصری لکه دار شود و بیمار تب، درد رو به افزایش یا بوی بد نداشته باشد، اغلب این وضعیت در محدوده طبیعی قرار می گیرد.

نکته مهم این است که روند باید رو به بهبود باشد. یعنی هر روز میزان ترشح کمتر شود، لبه های زخم به هم نزدیک بمانند و پوست اطراف زخم قرمزی فزاینده نداشته باشد. اگر ترشح به جای کاهش، بیشتر شود یا بعد از چند روز همچنان ادامه پیدا کند، لازم است پزشک در جریان قرار بگیرد.

بیشتر بخوانید : خم کردن زانو بعد از تعویض مفصل زانو

انواع ترشحات زخم بعد از تعویض مفصل زانو

شناخت نوع ترشح می تواند به بیمار و مراقب کمک کند تا تفاوت بین وضعیت طبیعی و علامت هشدار را بهتر تشخیص دهند.

ترشح شفاف یا آبکی

این نوع ترشح معمولا از مایع بافتی یا سرم تشکیل شده و در مقدار کم، به ویژه در روزهای اول، می تواند طبیعی باشد. اگر شفاف، بدون بو و رو به کاهش باشد، معمولا جای نگرانی زیادی ندارد. با این حال، اگر پانسمان را مداوم خیس کند یا تا چندین روز ادامه یابد، باید بررسی شود.

ترشح صورتی یا کمی خونی

ترشح صورتی به این دلیل دیده می شود که مقدار کمی خون با مایع زخم مخلوط شده است. این نوع ترشح نیز در مراحل اولیه ترمیم می تواند طبیعی باشد، به شرطی که حجم آن کم باشد و به تدریج متوقف شود. خونریزی واضح، لخته های زیاد یا نشت مداوم خون طبیعی نیست.

ترشح زرد کم رنگ

گاهی ترشح زرد روشن و رقیق ممکن است بخشی از فرایند ترمیم باشد، اما این مورد باید با دقت بیشتری ارزیابی شود. اگر ترشح زرد غلیظ، چسبنده یا همراه با بوی بد باشد، دیگر طبیعی تلقی نمی شود و احتمال عفونت مطرح می شود.

ترشح سبز، زرد غلیظ یا چرکی

این نوع ترشح از مهم ترین علائم هشدار است. ترشح چرکی معمولا غلیظ، کدر، بدبو و همراه با قرمزی، گرمی، تورم یا درد رو به افزایش است. در بیماری که تحت تعویض مفصل قرار گرفته، چنین حالتی باید فوری توسط جراح یا مرکز درمانی ارزیابی شود.

بیشتر بخوانید : انواع مشکلات زانو

چه مدت ترشح بعد از عمل زانو طبیعی است؟

در اغلب موارد، اگر ترشح وجود داشته باشد، باید محدود به روزهای ابتدایی بعد از جراحی باشد و به سرعت رو به کاهش برود. طولانی شدن ترشح، به ویژه اگر بیش از چند روز ادامه پیدا کند یا حتی بعد از بهتر شدن دوباره شروع شود، نیاز به پیگیری پزشکی دارد. در بسیاری از منابع ارتوپدی، ادامه دار بودن ترشح زخم یکی از عوامل خطر مهم برای عفونت اطراف پروتز محسوب می شود.

به زبان ساده، بیمار نباید فقط به این موضوع نگاه کند که ترشح دارد یا ندارد؛ بلکه باید به روند آن توجه کند. ترشحی که هر روز کمتر می شود با ترشحی که ثابت مانده یا بیشتر شده، از نظر پزشکی کاملا متفاوت است.

علائم خطرناک ترشح بعد از جراحی تعویض مفصل زانو

بعضی نشانه ها به ما می گویند که موضوع فقط یک ترمیم ساده نیست و باید سریع تر اقدام کرد. مهم ترین علائم هشدار دهنده عبارت اند از:

• ترشح چرکی، غلیظ یا بدبو
• زرد تیره یا سبز شدن مایع زخم
• خیس شدن مکرر پانسمان
• ادامه ترشح بیش از حد انتظار
• قرمزی در حال گسترش اطراف زخم
• گرمی واضح محل عمل نسبت به پوست اطراف
• درد رو به افزایش به جای کاهش تدریجی
• تورم شدید یا ناگهانی
• تب، لرز یا احساس ناخوشی عمومی
• باز شدن بخشی از زخم

اگر هر یک از این علائم وجود دارد، نباید منتظر ماند تا در ویزیت بعدی بررسی شود. تماس سریع با جراح یا مراجعه به اورژانس در این شرایط اهمیت زیادی دارد.

چرا ترشح زخم بعد از تعویض مفصل زانو مهم است؟

علت اهمیت این موضوع فقط ناراحتی پوستی یا تاخیر در ترمیم نیست. در جراحی تعویض مفصل، خطر اصلی این است که عفونت از سطح زخم به بافت های عمقی تر و حتی به اطراف پروتز برسد. عفونت اطراف مفصل مصنوعی یکی از عوارض جدی و پیچیده جراحی ارتوپدی است و درمان آن ممکن است به بستری، مصرف طولانی مدت آنتی بیوتیک، شستشوی جراحی یا حتی جراحی مجدد نیاز داشته باشد.

به همین دلیل، ترشح زخم بعد از تعویض مفصل زانو باید خیلی زود ارزیابی شود، نه اینکه صرفا با تعویض مکرر پانسمان نادیده گرفته شود. تشخیص زودهنگام می تواند از مشکلات جدی تر جلوگیری کند.

بیشتر بخوانید : راه رفتن بعد از عمل تعویض مفصل زانو

علت های شایع ترشح غیرطبیعی بعد از عمل

ترشح غیرطبیعی می تواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه به معنی عفونت قطعی نیست، اما عفونت یکی از مهم ترین احتمالات است. از علل احتمالی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

عفونت محل جراحی

شایع ترین علت نگران کننده ترشح، عفونت سطحی یا عمقی زخم است. در این حالت معمولا ترشح بدبو، غلیظ یا چرکی می شود و نشانه های التهابی اطراف زخم نیز بیشتر می شوند.

تجمع مایع زیر پوست

گاهی مایع سرمی یا خون در زیر پوست جمع می شود و به صورت نشت از زخم بروز می کند. این وضعیت ممکن است بدون عفونت هم رخ دهد، اما چون محیط مرطوب ایجاد می کند، می تواند خطر عفونت را افزایش دهد.

باز شدن لبه های زخم

اگر لبه های برش جراحی خوب به هم نچسبیده باشند یا فشار بیش از حد به زخم وارد شود، احتمال نشت مایع بیشتر می شود. این موضوع ممکن است در افرادی که تحرک نامناسب دارند یا به زخم فشار وارد می کنند بیشتر دیده شود.

مشکلات زمینه ای بیمار

دیابت کنترل نشده، چاقی، سوء تغذیه، مصرف سیگار، اختلالات ایمنی و مصرف برخی داروها می توانند باعث تاخیر در ترمیم و افزایش ترشح شوند.

چه کسانی بیشتر در معرض عوارض زخم هستند؟

برخی بیماران بعد از تعویض مفصل زانو بیشتر از دیگران در معرض ترشح طولانی، عفونت یا تاخیر در ترمیم قرار دارند. شناخت این گروه ها به پیگیری دقیق تر کمک می کند.

بیماران مبتلا به دیابت

اگر قند خون خوب کنترل نشود، توان بدن برای ترمیم زخم کمتر می شود و احتمال عفونت افزایش می یابد. به همین دلیل تنظیم دقیق قند بعد از عمل بسیار مهم است.

افراد دارای اضافه وزن یا چاقی

در این افراد فشار روی زخم و مشکلات ترمیم بافت بیشتر است و احتمال ترشح و عفونت می تواند بالاتر برود.

افراد سیگاری

سیگار جریان خون بافتی را کاهش می دهد و روند بهبود زخم را مختل می کند. قطع مصرف سیگار قبل و بعد از جراحی نقش مهمی در کاهش عوارض دارد.

بیماران با ضعف سیستم ایمنی

افرادی که داروهای سرکوب کننده ایمنی مصرف می کنند یا بیماری هایی دارند که دفاع بدن را کم می کند، باید با دقت بیشتری تحت نظر باشند.

بیشتر بخوانید : هزینه آرتروپلاستی زانو

برای ترشح زخم بعد از عمل زانو در خانه چه باید کرد؟

مراقبت صحیح در منزل می تواند از بدتر شدن وضعیت جلوگیری کند، اما هرگز جای ارزیابی پزشکی را نمی گیرد.

پانسمان را تمیز و خشک نگه دارید

اگر پانسمان طبق دستور پزشک باید تعویض شود، این کار باید با دست تمیز و وسایل مناسب انجام شود. خیس ماندن طولانی پانسمان می تواند محیط مناسبی برای رشد باکتری ها ایجاد کند.

بدون دستور پزشک روی زخم چیزی نزنید

استفاده خودسرانه از پماد، بتادین، الکل، پودر آنتی بیوتیک یا داروهای گیاهی روی زخم ممکن است روند ترمیم را مختل کند یا ارزیابی زخم را سخت تر کند.

مقدار و نوع ترشح را ثبت کنید

بهتر است بیمار یا همراه او رنگ، بو، حجم تقریبی ترشح و تعداد دفعات خیس شدن پانسمان را یادداشت کند. این اطلاعات برای جراح بسیار کمک کننده است.

دمای بدن و علائم عمومی را زیر نظر بگیرید

تب، لرز، بی حالی و افزایش درد همگی نشانه هایی هستند که باید همراه با ترشح ارزیابی شوند.

از فشار و حرکت نامناسب روی زخم پرهیز کنید

پیروی از دستور فیزیوتراپی و توصیه جراح مهم است، اما هر گونه فعالیتی که باعث کشیده شدن زخم یا تحریک محل بخیه شود باید محدود شود.

چه زمانی باید فورا به پزشک مراجعه کرد؟

در موارد زیر بهتر است همان روز با جراح تماس بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید:

• ترشح بدبو، چرکی یا سبز رنگ
• خیس شدن سریع و مکرر پانسمان
• تب بالای 38 درجه یا لرز
• درد، تورم یا قرمزی که در حال بیشتر شدن است
• باز شدن بخیه یا شکاف در زخم
• خونریزی مداوم از محل عمل
• احساس ناخوشی عمومی همراه با ترشح

تاخیر در مراجعه، به ویژه بعد از جراحی تعویض مفصل، می تواند باعث پیچیده تر شدن درمان شود.