عمل جراحی آرتروسکوپی زانو یک روش کمتهاجمی است که برای تشخیص و درمان مشکلات داخل مفصل زانو انجام میشود. در این جراحی، پزشک از یک دستگاه کوچک به نام آرتروسکوپ که مجهز به دوربین و نور است، استفاده میکند تا داخل مفصل زانو را از طریق برشهای کوچک مشاهده کند.
این روش برای ترمیم آسیبهایی مانند پارگی مینیسک، آسیب رباط صلیبی، برداشتن زائدههای استخوانی یا بافتهای ملتهب کاربرد دارد. مزیت اصلی آرتروسکوپی نسبت به جراحیهای باز، کاهش درد، بهبود سریعتر و کاهش خطر عفونت است که باعث میشود بیمار در مدت کوتاهتری به فعالیتهای روزمره خود بازگردد.
توضیحات دکتر حمیدرضا یزدی درمورد جراحی ارتروسکوپیک
بیشتر بخوانید : آرتروسکوپی مینیسک زانو
جراحی آرتروسکوپی زانو چه کاربردهایی دارد؟
آرتروسکوپی برای تشخیص و درمان مشکلات مختلف مفاصل استفاده میشود. این کاربردها شامل موارد زیر هستند:
- تشخیص بیماریهای مفصلی: در بسیاری از موارد، آرتروسکوپی برای تشخیص دقیق بیماریهای مفصلی مانند التهاب، آسیبهای غضروفی، پارگی رباطها یا مشکلات دیگر استفاده میشود. تصویری که آرتروسکوپ از داخل مفصل میگیرد، اطلاعات دقیقی در اختیار جراح قرار میدهد.
- جراحیهای ترمیمی: آرتروسکوپی زانو به جراحان این امکان را میدهد که مشکلاتی مانند پارگیهای رباطی، آسیبهای غضروفی یا پارگی منیسک را ترمیم کنند. برای مثال، در صورتی که منیسک زانو دچار پارگی شده باشد، آرتروسکوپی میتواند برای برداشتن یا ترمیم منیسک آسیبدیده به کار رود.
- عملیات مربوط به تاندونها: اگر تاندونها دچار آسیب یا التهاب شده باشند، آرتروسکوپی میتواند برای ترمیم و اصلاح آنها انجام شود. این روش به ویژه در مفاصل شانه کاربرد زیادی دارد.
- برداشتن جسم خارجی: در برخی موارد، اجسام خارجی مانند قطعات استخوانی یا غضروفی ممکن است وارد مفصل شوند. آرتروسکوپی به جراحان کمک میکند تا این اجسام خارجی را به راحتی و بدون نیاز به باز کردن مفصل خارج کنند.
- درمان آرتروز: آرتروسکوپی در درمان برخی از مشکلات مرتبط با آرتروز نیز مفید است. در برخی موارد، جراحیهای آرتروسکوپی برای برداشتن بافتهای آسیبدیده یا تسکین درد انجام میشوند.
- اصلاح آسیبهای غضروفی: آرتروسکوپی میتواند برای اصلاح آسیبهای غضروفی به ویژه در مفاصل زانو و شانه انجام شود. در این روش، جراح میتواند آسیبهای غضروفی را بردارد و مفصل را برای بهبود عملکرد ترمیم کند.
برای آرتروسکوپی زانو چگونه آماده شویم؟
برای اینکه این عمل با ایمنی بالا و موفقیت بیشتری انجام شود، بیمار باید قبل از جراحی آمادگیهای لازم را داشته باشد. یکی از مهمترین مراحل آمادهسازی، انجام آزمایشهای لازم مانند آزمایش خون، بررسی عملکرد قلب و ریه و در برخی موارد عکسبرداری یا MRI است. این بررسیها به پزشک کمک میکند تا وضعیت کلی سلامت بیمار ارزیابی شود و خطرات احتمالی جراحی کاهش یابد.
پزشک معمولاً توصیه میکند که بیمار از یک تا دو هفته قبل از عمل مصرف داروهای رقیقکننده خون مانند آسپرین یا وارفارین را با نظر پزشک معالج متوقف کند تا خطر خونریزی کاهش یابد. همچنین، بیمار باید شب قبل از عمل ناشتا باشد و از خوردن و آشامیدن پرهیز کند. در صورتی که فرد بیماری زمینهای مانند دیابت یا فشار خون دارد، پزشک داروهای لازم برای روز جراحی را مشخص میکند. علاوه بر این، انجام تمرینات سبک برای تقویت عضلات پا قبل از جراحی میتواند به روند توانبخشی و بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزانه کمک کند.
مزایای استفاده از آرتروسکوپی زانو
آرتروسکوپی زانو نسبت به جراحیهای باز مزایای زیادی دارد که باعث شده است این روش محبوب و پرکاربرد باشد. برخی از مهمترین مزایای آرتروسکوپی عبارتند از:
- کمتهاجمی بودن: یکی از بزرگترین مزایای آرتروسکوپی زانو این است که نیازی به برشهای بزرگ نیست. تنها چند برش کوچک بر روی پوست ایجاد میشود که منجر به کاهش آسیب به بافتهای نرم میشود. این ویژگی باعث میشود که بهبودی پس از عمل سریعتر باشد.
- دوره بهبودی کوتاهتر: به دلیل کمتهاجمی بودن این روش، بیمار پس از عمل معمولاً دوره بهبودی کوتاهتری دارد. بسیاری از بیماران میتوانند پس از چند روز به فعالیتهای عادی خود بازگردند و ورزشهای سبک را از سر بگیرند.
- کاهش درد: از آنجا که برشها کوچک و آسیب به بافتهای نرم کمتر است، درد پس از جراحی آرتروسکوپی زانو معمولاً کمتر از جراحیهای باز است. در بسیاری از موارد، بیماران تنها به مسکنهای سبک نیاز دارند.
- کمتر شدن خطر عفونت: در جراحیهای باز به دلیل برشهای بزرگ و تماس بیشتر با محیط بیرون، خطر عفونت بیشتر است. در حالی که در آرتروسکوپی این خطر به دلیل برشهای کوچک و محدودیت در تماس با محیط کاهش مییابد.
- دقت بالا: استفاده از آرتروسکوپ و تصاویر دقیق آن به جراح این امکان را میدهد که دقیقتر و با دقت بیشتری مشکلات مفصلی را درمان کند. این امر باعث میشود که نتایج جراحی معمولاً موفقتر و دقیقتر باشد.
- کاهش خونریزی: به دلیل کوچک بودن برشها و کمتهاجمی بودن عمل، خونریزی کمتری در طول جراحی آرتروسکوپی اتفاق میافتد. این ویژگی میتواند باعث کاهش ریسکهای جراحی و تسریع در بهبودی شود.
روش های متداول آرتروسکوپی زانو
آرتروسکوپی زانو یکی از پیشرفتهترین و کمتهاجمیترین روشهای جراحی در ارتوپدی است که به کمک آن میتوان بسیاری از مشکلات مفصل زانو را تشخیص و درمان کرد. در این روش، جراح با ایجاد برشهای کوچک و استفاده از دوربین و ابزارهای ظریف داخل مفصل، آسیبها را مشاهده و برطرف میکند. یکی از روشهای متداول آرتروسکوپی زانو، ترمیم یا برداشتن منیسک آسیبدیده است. پارگی منیسک یکی از شایعترین آسیبهای زانو محسوب میشود و با آرتروسکوپی میتوان بخش پارهشده را ترمیم یا در صورت نیاز حذف کرد تا عملکرد مفصل به حالت طبیعی بازگردد.
روش رایج دیگر، بازسازی رباط صلیبی قدامی (ACL Reconstruction) است که معمولاً در ورزشکاران یا افرادی که دچار آسیبهای شدید رباط شدهاند انجام میشود. در این روش جراح با کمک پیوندهای بافتی، رباط آسیبدیده را بازسازی میکند. همچنین، آرتروسکوپی برای خارج کردن اجسام آزاد داخل مفصل (مانند تکههای غضروف یا استخوان)، درمان آسیبهای غضروفی و حتی شستوشوی مفصل در موارد التهاب و عفونت استفاده میشود. تمامی این روشها به دلیل کمتهاجمی بودن، درد کمتر، کاهش دوره نقاهت و بازگشت سریعتر بیمار به فعالیتهای روزانه، به عنوان درمانهای استاندارد در ارتوپدی شناخته میشوند.
مراقبتهای مهم بعد از آرتروسکوپی زانو
بعد از انجام آرتروسکوپی، رعایت نکات و مراقبتهای خاص بسیار مهم است تا بیمار بهبودی سریعتر و بدون مشکل داشته باشد. برخی از مراقبتهای بعد از آرتروسکوپی شامل موارد زیر هستند:
- استراحت و اجتناب از فعالیتهای سنگین: پس از جراحی، لازم است بیمار از انجام فعالیتهای سنگین و ورزشهای شدید پرهیز کند. استراحت به مفصل جراحیشده کمک میکند تا از آسیبهای بیشتر جلوگیری شود.
- یخگذاری: در روزهای اول پس از عمل، برای کاهش ورم و درد، استفاده از کمپرس یخ بر روی مفصل جراحیشده توصیه میشود. این کار میتواند به کاهش التهاب و تسکین درد کمک کند.
- نگهداری از محل برشها: مراقبت از محل برشهای آرتروسکوپی بسیار مهم است تا از عفونت جلوگیری شود. تمیز نگه داشتن محل برش و تعویض منظم بانداژها میتواند در این امر مؤثر باشد.
- حرکات اصلاحی و فیزیوتراپی: پس از آرتروسکوپی، فیزیوتراپی برای بازگشت به عملکرد طبیعی مفصل ضروری است. فیزیوتراپیست برنامههای ورزشی خاصی را برای تقویت مفصل و بهبود دامنه حرکتی آن طراحی میکند.
- مراجعه منظم به پزشک: پس از عمل، پیگیری وضعیت بیمار با پزشک معالج بسیار مهم است. پزشک با بررسی روند بهبودی و انجام معاینات، اطمینان حاصل میکند که بیمار به درستی در حال بهبودی است.
- توجه به علائم هشداردهنده: در صورت بروز علائمی مانند افزایش درد شدید، خونریزی غیرعادی، تب یا تورم بیش از حد، بیمار باید فوراً به پزشک مراجعه کند تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود.
خطرات احتمالی جراحی آرتروسکوپی زانو
در بیشتر موارد آرتروسکوپی زانو یک جراحی ایمن و کمتهاجمی است، اما مانند هر عمل جراحی، احتمال بروز عوارض وجود دارد. مهمترین خطرات احتمالی آرتروسکوپی زانو عبارتند از:
- عفونت در محل برش یا داخل مفصل
- خونریزی یا هماتوم در ناحیه جراحی
- لخته شدن خون (ترومبوز ورید عمقی) در پاها
- آسیب به اعصاب یا عروق اطراف زانو
- خشکی یا کاهش دامنه حرکتی مفصل
- درد یا تورم طولانیمدت بعد از جراحی
- نیاز به جراحی مجدد در صورت ترمیم ناقص یا آسیب مجدد
- واکنش آلرژیک یا عوارض ناشی از بیهوشی
بیشتر بخوانید : جراحی رباط صلیبی قدامی
در نهایت، آرتروسکوپی زانو به عنوان یک روش جراحی کمتهاجمی با کاربردهای وسیع در درمان مشکلات مفصلی، به بسیاری از بیماران کمک کرده است تا بدون نیاز به جراحیهای باز، به بهبودی دست یابند. با رعایت مراقبتهای پس از عمل، میتوان از بهبودی سریعتر و نتایج موفقیتآمیز اطمینان حاصل کرد.