جراحی مجدد تعویض مفصل زانو یا «ریویژن» زمانی انجام میشود که پروتز قبلی دچار مشکل شده باشد. این عمل معمولاً از جراحی اولیه پیچیدهتر است و ممکن است بخشی یا تمام اجزای مفصل مصنوعی تعویض شود.
علت نیاز به جراحی مجدد تعویض مفصل زانو
جراحی تعویض مجدد مفصل زانو، یک روش جراحی به حساب میآید که در آن پروتز قدیمی را برمیدارند و پروتز جدید را جای آن قرار میدهند. تعویض مفصل زانو میتواند به دلایل مختلفی، موفقیت آمیز نباشد و نیاز باشد که جراحی مجدد تعویض مفصل زانو انجام بگیرد. ازجمله دلایلی که باعث میشود جراحی تعویض مجدد مفصل زانو انجام بگیرد، عبارت است از :
- ساییده شدن مفصل مصنوعی
- شل شدن پروتز
- جابجایی پروتز
- پارگی رباطهای کنار زانو که در اثر ضربه حاصل میشود و باعث میشود که پایداری مفصل را تحت تأثیر قرار دهد.
- شکستن استخوانهای تیبیا و فمور در کنار پروتز، که باعث میشود پروتز شکسته شود.
- عفونت در مفصل مصنوعی
افرادی که جراحی مجدد زانو انجام دادند، در هنگام راه رفتن و انجام دادن فعالیتهای روزانه خود احساس راحتی خواهند داشت. البته باید توجه کرد که نتایج جراحی مجدد به خوبی تعویض مفصل اولیه زانو نیست؛ اما اکثر بیماران از نتایج عمل جراحی مجدد راضی هستند.
مقایسه جراحی مجدد با جراحی اولیه تعویض مفصل زانو
دلایل مختلفی باعث میشود که جراحی مجدد تعویض مفصل زانو در مقایسه با جراحی اولیه مفصل زانو سخت و پیچیده به نظر برسد. از جمله این دلایل میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- در جراحی اولیه احتمال دارد که بافت اسکار ایجاد شود و تشخیص بافتهای نرم در این مواقع سخت خواهد شد. بنابراین انجام دادن جراحی ثانویه دشوار خواهد بود.
- در تعویض مفصل زانو، استخوانها برداشته میشوند. در جراحی مجدد استخوانهای بیشتری برداشته خواهد شد. در برخی مواقع به دلیل مشکلاتی که در پروتز وجود دارد قسمتهایی از استخوان از بین میرود. به طور کلی برای اینکه بتوان از پروتز جدید محافظت کرد باید به میزان کافی استخوان نگه داشت که این مسئله موضوع چالش برانگیزی است.
- تلاش میشود تا در جراحی جدید به زانویی با انعطاف پذیری بالا دست یافت که باعث میشود عمل جراحی سخت شود.
عوارض احتمالی جراحی مجدد تعویض مفصل زانو و راههای پیشگیری
خطرات مرتبط با تعویض مجدد مفصل زانو مثل هر عمل دیگر میتواند سلامتی افراد را به خطر بیندازد. با توجه به اینکه این نوع عمل پیچیده و طولانیتر از تعویض مفصل زانو اولیه است به همین دلیل خطرات بیشتری هم در آن وجود دارد. پزشک و جراح قبل از جراحی خطراتی که وجود وارد را به بیمار بازگو خواهد کرد و اقدامات خاصی را برای جلوگیری از عوارض بالقوه به کار خواهد برد. خطرات و عوارضات جراحی مجدد عبارت است از:
- کاهش دامنه حرکتی زانو
- سفت شدن زانو
- عفونت محل زخم
- عفونت پروتز جدید
- خون ریزی
- تشکیل شدن لخته خون
- در زمان جراحی امکان دارد که استخوانها شکسته شود.
- آسیب رسیدن به عروق خونی یا اعصاب
- لخته خون در ریهها
- حمله قلبی
- عوارضات ریوی
- سکته مغزی
فیزیوتراپی بعد از جراحی مجدد تعویض مفصل زانو
بعد از آنکه عمل تعویض مفصل زانو انجام گرفت برای اینکه بهبود حرکتی شروع شود و عملکرد زانو به نحو احسن انجام بگیرد و بتواند افراد به فعالیتهای روزمره خود برگردند نیاز است که فیزیوتراپی انجام بگیرد. در فیزیوتراپی تمرینات اولیه مثل تمرینات فلکشن و تمرینات تنفسی و اکستیشن زانو انجام میشود. همچنین امکان دارد که تمرینات قدرتی مثل تمرینات عضلات و تمرینات کنترل حرکتی برای افراد انجام بگیرد.
در فیزیوتراپی میتوان درد و التهاباتی که بعد از جراحی مجدد تعویض مفصل زانو به وجود آمده را کاهش داد. همچنین میتوان نتیجه خوبی از جراحی انجام شده گرفت. در فیزیوتراپی بعد از عمل مجدد مفصل،چ تلاش میشود تا زانو حالت طبیعی داشته باشد و از آن طریق بتوان انعطاف پذیری زانو را بالا برد. همچنین تلاش میشود تا عضلات زانو را تقویت کرده و عضلات مفصل را استحکام بخشید.
عوامل مؤثر بر موفقیت جراحی مجدد تعویض مفصل زانو
موفقیت جراحی مجدد تعویض مفصل زانو به چند عامل اصلی بستگی دارد و فقط به خود عمل محدود نیست.
انتظار واقعبینانه بیمار هم مهم است؛ هدف جراحی مجدد معمولاً کاهش درد، بهبود ثبات و بهتر شدن عملکرد است، اما نتیجه آن همیشه به خوبی تعویض مفصل اول نیست.
علت جراحی مجدد مهمترین عامل است؛ نتیجه در شلشدن مکانیکی یا ساییدگی قطعات معمولاً بهتر از موارد عفونت شدید، از بین رفتن زیاد استخوان یا چند جراحی قبلی است.
وضعیت عفونت تعیینکننده است؛ اگر عفونت وجود داشته باشد، تشخیص دقیق، انتخاب آنتیبیوتیک مناسب و کنترل کامل آن قبل از گذاشتن پروتز جدید نقش خیلی مهمی دارد.
کیفیت استخوان و بافت اطراف زانو اهمیت دارد؛ هرچه استخوان باقیمانده، رباطها و عضلات اطراف سالمتر باشند، پایداری و عملکرد نهایی بهتر میشود.
مهارت جراح و مرکز درمانی اثر زیادی دارد؛ جراحی ریویژن از تعویض اولیه پیچیدهتر است و انجام آن توسط جراحی که تجربه بالایی در ریویژن زانو دارد معمولاً نتیجه بهتری میدهد.
سلامت عمومی بیمار مهم است؛ دیابت کنترلنشده، چاقی، سیگار، بیماری قلبیعروقی، سوءتغذیه، پوکی استخوان و ضعف سیستم ایمنی میتوانند خطر عفونت، دیرجوشخوردن و نتیجه ضعیفتر را بیشتر کنند.
تعداد جراحیهای قبلی و شدت آسیب قبلی هم اثر دارد؛ هرچه جراحیهای قبلی بیشتر باشد، معمولاً بافت نرم ضعیفتر و جراحی سختتر میشود.
توانبخشی بعد از عمل بسیار مهم است؛ فیزیوتراپی منظم، کنترل درد، پیشگیری از لخته و شروع حرکت طبق نظر جراح روی دامنه حرکت و قدرت نهایی اثر مستقیم دارد.