زمان بهبودی کامل بعد از تعویض مفصل زانو با توجه به عوامل مختلفی تعیین میشود. اما به طور کلی اگر بخواهید بعد از عمل زودتر روی پاهای خود بایستید، باید به یک سری نکات دقت داشته باشید.
به طور مثال ورزش منظم به بهبود دامنه حرکتی و بازیابی قدرت پاهای شما کمک میکند. همچنین داشتن تغذیه مناسب، روند بهبودی را سرعت بخشیده و باعث استحکام هرچه بیشتر مفاصل زانو میشود.
افرادی که تحت این جراحی قرار میگیرند معمولاً ۶ ماه تا یک سال طول میکشد تا به طور کامل سلامت خود را به دست بیاورند. اما یک سری موارد ممکن است این روند را کوتاهتر یا حتی طولانیتر کند.
تنها دو هفته پس از تعویض مفصل زانو
زمان لازم برای بهبودی بعد از عمل
مدت زمان بهبودی کامل بعد از جراحی تعویض مفصل زانو بر اساس عوامل مختلفی مانند وضعیت فیزیکی فرد و همچنین میزان توجه به نکات مراقبتی بعد از عمل متغیر است. به طور کلی بعد از جراحی زانو تقریباً ۶ تا یک سال طول میکشد تا افراد بتوانند به روند عادی زندگی خود برگردند و فعالیتهای خود را از سر بگیرند.
| مرحله بهبودی | بازه زمانی تقریبی | وضعیت بیمار / اقدامات مورد نیاز |
|---|---|---|
| روز ۱ تا ۳ پس از عمل | بستری در بیمارستان (۲–۳ روز) | کنترل درد، آغاز حرکتهای ساده با کمک فیزیوتراپیست، تمرین خم و راست کردن زانو. |
| هفته ۱ تا ۲ | در منزل | استفاده از واکر یا عصا، ادامه تمرینات سبک فیزیوتراپی، مراقبت از زخم جراحی. |
| هفته ۳ تا ۶ | شروع راه رفتن بیشتر | افزایش دامنه حرکت زانو، کاهش تدریجی استفاده از وسایل کمکی، تمرینات تقویتی عضلات ران. |
| ماه ۲ تا ۳ | بهبود عملکرد حرکتی | توانایی بالا رفتن از پلهها، کاهش درد و تورم، بازگشت نسبی به فعالیتهای روزمره. |
| ماه ۳ تا ۶ | فاز تثبیت و تقویت | افزایش تعادل و قدرت عضلانی، راه رفتن بدون کمک، امکان انجام فعالیتهای سبک مثل دوچرخه ثابت. |
| ماه ۶ تا ۱۲ | بهبودی کامل | بازگشت به فعالیتهای عادی روزمره، امکان انجام ورزشهای سبک، بدون درد یا محدودیت قابل توجه. |
در چهار تا ۶ هفته بعد از جراحی معمولا درد زانو تا حد زیادی کاهش پیدا میکند و بهبودی قابل توجهی حاصل میشود. از هفته ۷ تا هفته ۱۲ بعد از جراحی، فرد میتواند فعالیتهای ورزشی مانند دوچرخه سواری، شنا یا پیادهروی انجام دهد. از هفته ۱۳ و بعد از آن بهبودی به طور کامل حاصل میشود و بیمار میتواند به روند عادی زندگی خود برگردد.
عوامل موثر بر مدت زمان بهبودی
از عوامل موثر بر مدت زمان بهبودی کامل میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم.
● سن: سن فرد یکی از مهمترین عواملی است که میتواند در تعیین زمان بهبودی تاثیرگذار باشد. افرادی که در سنین پایین عمل انجام میدهند معمولاً زمان کمتری برای بهبودی نیاز دارند. بدن یک فرد جوان قدرت بازگشت به فعالیتهای عادی را سریعتر به دست میآورد و زودتر به درمان پاسخ می دهد.
● بیماریهای زمینهای: یکی دیگر از عوامل موثر در تعیین زمان بهبودی، ابتلا یا عدم ابتلا به بیماریهای زمینهای است. قطعاً افرادی که بیماریهای زمینهای مانند دیابت فشار خون و… دارند به دلیل پایین بودن قدرت سیستم ایمنی بدنشان، دیرتر به درمان پاسخ میدهند و مدت دوره نقاهت آنها طولانیتر می شود.
● وضعیت قبلی زانو: وضعیت قبلی زانو نیز در تعیین زمان بهبودی موثر است. افرادی که قبل از انجام این جراحی دچار ساییدگی در ناحیه زانو یا آسیبهای شدید در این ناحیه شدهاند. معمولاً زمان بهبودی آنها بیشتر از افراد عادی طول می کشد.
● رعایت نکات مراقبتی: بعد از جراحی یک سری بایدها و نبایدها توسط پزشک جراح تجویز میشود. افرادی که تحت این جراحی قرار میگیرند در صورتی که به نکات مراقبتی با دقت عمل کنند، خیلی زودتر دوره نقاهت را پشت سر میگذارند و به سلامتی دست می رسند. اما افرادی که به این موارد اهمیت ندهند قطعاً با عوارض و مشکلات جدی روبرو میشوند و دوره نقاهت آنها به طول میانجامد.
اهمیت فیزیوتراپی در تسریع روند بهبودی
در تعیین مدت زمان بهبودی کامل بعد از عمل تعویض مفصل زانو، فیزیوتراپی اهمیت و جایگاه ویژهای دارد.
فیزیوتراپی باعث میشود هرچه سریعتر به شرایط مطلوب برسید و بتوانید از مفصل مصنوعی جاگذاری شده در زانوی خود به بهترین شکل ممکن استفاده کنید. فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل باعث کاهش دردها میشود و التهابات ناشی از این جراحی را به بهترین شکل ممکن کاهش میدهد.
انجام حرکات ورزشی و فیزیوتراپی به گردش خون در ناحیه زانوها کمک میکند و به این ترتیب قدرت و تحرک مفصل را برمیگرداند. تقویت عضلات پشتیبان، بهبود تعادل، رفع سفتی ماهیچهها و مفاصل و در نهایت کمک به راه رفتن افراد به صورت عادی، از دیگر مواردی است که اهمیت فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل را بیان میکند.
| مرحله فیزیوتراپی | زمان انجام | اهداف اصلی | تأثیر بر بهبودی |
|---|---|---|---|
| مرحله حاد (روز ۱ تا ۷ بعد از عمل) | بستری در بیمارستان | کاهش درد و ورم، جلوگیری از لخته خون، شروع حرکتهای غیرفعال | کاهش احتمال عوارض، حفظ دامنه حرکتی مفصل |
| مرحله اولیه در منزل (هفته ۱ تا ۳) | پس از ترخیص از بیمارستان | تمرینهای خم و راست کردن زانو، افزایش جریان خون، تقویت عضلات چهارسر ران | بهبود انعطافپذیری، تسریع بازگشت توان حرکتی |
| مرحله تقویت (هفته ۴ تا ۸) | ادامه در منزل یا کلینیک | تمرکز بر ایستادن و راه رفتن با ثبات، افزایش قدرت عضلات ران و ساق | بهبود تعادل و پایداری زانو، کاهش وابستگی به واکر |
| مرحله عملکردی (ماه ۲ تا ۴) | تمرینات پیشرفتهتر | آموزش بالا و پایین رفتن از پله، حرکات روزمره بدون درد | افزایش اعتماد به نفس حرکتی و توانایی انجام فعالیتها |
| مرحله پیشرفته (ماه ۴ تا ۶) | تمرینات عملکردی خاص | دوچرخه ثابت، تمرینات کششی و تعادلی | بازگشت کامل به فعالیتهای عادی روزمره |
| مرحله نگهدارنده (بعد از ماه ۶) | درازمدت | حفظ قدرت و دامنه حرکتی، جلوگیری از خشکی مفصل | افزایش طول عمر مفصل مصنوعی و جلوگیری از آسیب مجدد |
تغذیه مناسب برای بهبود سریعتر
تغذیه در کوتاهتر شدن مدت زمان بهبودی کامل بعد از تعویض مفصل زانو به طور مستقیم تاثیر میگذارد. تغذیه صحیح باعث ارتقاء سلامت عمومی بدن و تقویت سیستم ایمنی میشود و در نتیجه سرعت بهبودی را افزایش میدهد. نقش تغذیه در بهبود گی سریعتر به دلایل زیر مربوط میشود:
تقویت عضلات و بافتها
استفاده از مواد غذایی حاوی پروتئین، باعث تقویت عضلات و بافتهای مفاصل میشود.
کنترل التهاب و درد
استفاده از مواد غذایی مانند بروکلی، اسفناج و زنجبیل باعث کاهش التهابات و دردهای مفصلی میشود.
تقویت استخوانها
مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین D و کلسیم، سبب تقویت و افزایش مقاومت استخوانها میشود.
پیشگیری از عفونتها
مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین C با کمک به بهبود سیستم ایمنی، خطر ابتلا به عفونتها را کاهش میدهد.
کنترل وزن
کاهش فشار و استرس و از همه مهمتر کاهش وزن از دیگر مواردی است که با انتخاب یک رژیم غذایی صحیح و مناسب اتفاق میافتد. کاهش وزن نیز روند بهبودی زانوها را سرعت میبخشد.
مصرف مواد غذایی حاوی آنتی اکسیدان
استفاده از مواد آنتی اکسیدانی و ویتامین e با کاهش استرس اکسیداتیو و حفظ سلامت مفاصل، روند بهبودی را کوتاهتر میکند.
مصرف مایعات کافی
خوردن آب و سایر مایعات باعث تسریع در فرایند بهبودی و حفظ لنفاویها میشود.
بیشتر بخوانید : مراقبت بعد از عمل تعویض مفصل زانو
اقدامات لازم برای جلوگیری از عوارض پس از عمل
از جمله اقدامات لازم برای کوتاهتر شدن مدت زمان بهبودی میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم.
- بعد از عمل از سرویس بهداشتی فرنگی استفاده کنید.
- برای استحمام بعد از عمل از یک صندلی مخصوص کمک بگیرید.
- برای راحتی در نشستن و برخاستن، صندلیهایی را استفاده کنید که نشیمنگاه آنها از حالت نرمال بالاتر باشد.
- وسایلی را که ممکن است در طول روز به آنها نیاز داشته باشید در دسترس قرار دهید.
- تا حد امکان از بالا رفتن و پایین آمدن از پلهها بپرهیزید.
- فقط و فقط ورزشهایی که پزشک تجویز میکند انجام دهید.
- تا زمانی که بهبودی کامل حاصل نشده رانندگی و دوچرخه سواری نکنید.
- روی تغذیه خود دقت داشته باشید و از بالا رفتن وزن خود جلوگیری کنید.
- زخم خود را به طور مرتب پانسمان و تعویض کنید.
- از کارهایی که باعث ایجاد فشار روی زانو میشوند بپرهیزید.
مدت زمان درد تعویض مفصل زانو
درد پس از جراحی تعویض مفصل زانو بخشی طبیعی از روند بهبودی است و معمولاً با گذشت زمان کاهش پیدا میکند. در هفتهی اول بعد از عمل، بیشترین میزان درد وجود دارد، چون بدن هنوز در مرحله التیام زخم و سازگاری با مفصل مصنوعی است. این درد معمولاً با داروهای مسکن کنترل میشود و شدت آن طی ۲ تا ۳ هفته اول بهتدریج کمتر میشود.
پس از حدود ۴ تا ۶ هفته، بیشتر بیماران میتوانند بدون درد شدید راه بروند، اما ممکن است هنوز احساس خشکی یا سفتی در زانو وجود داشته باشد. در برخی افراد، درد خفیف یا احساس کشش ممکن است تا ۳ ماه ادامه داشته باشد که بخشی از روند طبیعی ترمیم بافتها است. فیزیوتراپی منظم و انجام حرکات کششی و تقویتی طبق نظر پزشک کمک میکند درد سریعتر کاهش یافته و عملکرد زانو به حالت طبیعی برگردد.
| بازه زمانی پس از عمل | شدت درد | توضیح وضعیت |
|---|---|---|
| روز ۱ تا ۳ پس از عمل | شدید تا متوسط | تورم، التهاب و حساسیت طبیعی است؛ داروهای مسکن تجویز میشود. |
| هفته اول تا دوم | متوسط | درد هنگام راه رفتن یا خم کردن زانو وجود دارد اما قابل کنترل است. |
| هفته سوم تا ششم | خفیف | با فیزیوتراپی و تمرینها، حرکت آسانتر و درد کمتر میشود. |
| ماه دوم تا سوم | بسیار خفیف | فقط در فعالیتهای سنگین یا تغییر ناگهانی وضعیت احساس میشود. |
| بعد از ۳ ماه | بدون درد یا درد جزئی | بیشتر بیماران فعالیتهای روزمره خود را بهطور کامل انجام میدهند. |