عفونت زانو یکی از جدیترین اختلالات مفصلی است که در صورت عدم درمان بهموقع میتواند منجر به آسیبهای دائمی مفصل، تخریب غضروف و حتی گسترش عفونت به سایر بخشهای بدن شود. این مشکل میتواند به دلایل مختلفی مانند ورود میکروب از طریق خون، آسیبدیدگی یا پس از جراحی در ناحیه زانو بروز کند. شناخت سریع علائم، تشخیص درست و درمان فوری نقش حیاتی در پیشگیری از عوارض جدی دارد.
عفونت زانو چیست؟
عفونت زانو زمانی رخ میدهد که باکتری، ویروس یا قارچ وارد فضای مفصلی زانو شود. این حالت با نامهای پزشکی آرتریت سپتیک یا عفونت مفصل زانو شناخته میشود. این عفونت معمولاً با التهاب شدید، درد، تورم و گاهی تب همراه است و نیازمند درمان اورژانسی است.
علل بروز عفونت زانو
عفونت زانو به دلایل مختلفی ایجاد می شود:
۱. ورود مستقیم میکروب به مفصل
در مواردی مانند تصادف، زخم باز یا آسیبدیدگی نافذ به ناحیه زانو، باکتریها میتوانند مستقیماً وارد فضای مفصل شوند و باعث عفونت شوند.
۲. انتقال عفونت از طریق جریان خون
گاهی عفونت از نواحی دیگر بدن (مانند پوست، ریه یا ادرار) از طریق جریان خون به مفصل زانو منتقل میشود، بهویژه در افراد با سیستم ایمنی ضعیف.
۳. عفونت پس از جراحی
عفونت پس از تعویض مفصل زانو یا آرتروسکوپی یکی از عوارض نادر اما خطرناک جراحیهای زانو است که باید جدی گرفته شود.
علائم عفونت زانو
علائم معمولاً سریع و تهاجمی ظاهر میشوند و شامل موارد زیر هستند:
- درد شدید و ناگهانی در زانو
- تورم قابلتوجه مفصل
- گرمی و قرمزی پوست اطراف زانو
- کاهش دامنه حرکتی مفصل
- تب، لرز و تعریق شبانه
- احساس ناخوشی عمومی و ضعف
بیشتر بخوانید : تفاوت بین روماتیسم مفصلی زانو و نقرس زانو
در نوزادان یا افراد سالخورده، علائم ممکن است بهصورت مبهم یا عمومی ظاهر شود، مانند کاهش اشتها یا بیحالی.
جدول: مقایسه علائم عفونت زانو و التهاب غیرعفونی
| ویژگی | عفونت زانو | التهاب غیرعفونی (مانند آرتروز) |
|---|---|---|
| شروع علائم | ناگهانی و شدید | تدریجی |
| تورم و گرمی | شدید و سریع | معمولاً خفیف |
| تب و علائم عمومی | دارد | ندارد |
| پاسخ به داروهای ضدالتهاب | ضعیف | مناسب |
| نیاز به مداخله فوری | دارد (اورژانسی) | خیر |
تشخیص عفونت مفصل زانو چگونه انجام میشود؟
برای تشخیص دقیق عفونت، پزشک از مجموعهای از روشها استفاده میکند:
- معاینه بالینی دقیق
- آزمایش خون برای بررسی سطح گلبولهای سفید و CRP
- نمونهگیری از مایع مفصلی (آرتروسنتز) جهت بررسی میکروبیولوژیک
- تصویربرداری مانند MRI یا سونوگرافی برای بررسی میزان آسیب مفصل
درمان عفونت زانو
درمان بستگی به شدت عفونت و شرایط بیمار دارد اما بهطور کلی شامل موارد زیر است:
۱. آنتیبیوتیکدرمانی
- شروع سریع آنتیبیوتیک داخل وریدی
- انتخاب دارو بر اساس نوع میکروب (پس از بررسی کشت مفصلی)
- گاهی نیاز به ادامه درمان با آنتیبیوتیک خوراکی تا ۴ تا ۶ هفته
۲. تخلیه عفونت
- تخلیه مایع عفونی از مفصل با سرنگ (آرتروسنتز)
- در موارد پیشرفته: شستوشوی مفصل بهصورت جراحی یا آرتروسکوپی
۳. مراقبتهای حمایتی
- استراحت و بالا نگه داشتن پا
- استفاده از کمپرس سرد برای کاهش التهاب
- کنترل درد با داروهای تجویزشده توسط پزشک
بیشتر بخوانید : آب آوردن زانو
چه کسانی بیشتر در معرض عفونت زانو هستند؟
برخی افراد ریسک بیشتری برای ابتلا به عفونت مفصل دارند:
- مبتلایان به دیابت یا بیماریهای خودایمنی
- افرادی که تحت درمانهای سرکوبکننده سیستم ایمنی قرار دارند
- بیمارانی که بهتازگی جراحی زانو انجام دادهاند
- سالمندان، نوزادان و افراد با سوء تغذیه
- افرادی با پروتز مفصل زانو
عوارض عدم درمان بهموقع عفونت زانو
درمان نکردن بهموقع عفونت زانو میتواند منجر به:
- تخریب دائمی مفصل
- ناتوانی حرکتی و خشکی شدید
- گسترش عفونت به خون (سپسیس)
- نیاز به تعویض مفصل زانو در آینده
بیشتر بخوانید : تعویض مفصل زانو در بیماران دیابتی
پیشگیری از عفونت مفصل زانو
- ضدعفونی صحیح زخمهای پوستی
- رعایت بهداشت در جراحیها و تزریقات
- درمان سریع عفونتهای عمومی بدن
- کنترل بیماریهای مزمن مانند دیابت
- مصرف آنتیبیوتیک طبق تجویز پزشک در بیماران پرخطر
بیشتر بخوانید : کیست زانو
نتیجهگیری: عفونت زانو را جدی بگیرید
عفونت زانو یک وضعیت اورژانسی است که نیاز به درمان فوری و تخصصی دارد. تشخیص سریع، مصرف آنتیبیوتیک مناسب و تخلیه اصولی مایع مفصلی کلید درمان موفق است. در صورت بروز علائم مشکوک، مراجعه فوری به پزشک میتواند از تخریب مفصل و عوارض جدی جلوگیری کند.