درد زانو یکی از شایعترین مشکلات مفصلی است که افراد در فصل زمستان آن را تجربه میکنند. بسیاری از بیماران میگویند وقتی هوا سرد میشود، زانوهایشان خشک و سفت میگردد و درد بیشتری احساس میکنند.
این مسئله نهتنها فعالیتهای روزمره را دشوار میکند بلکه کیفیت خواب و حتی روحیه افراد را هم تحت تأثیر قرار میدهد. مطالعات علمی نشان دادهاند که تغییرات دما، کاهش فشار هوا و کاهش تحرک در فصل زمستان میتواند مستقیماً روی مفاصل، عضلات و عصبهای اطراف زانو تأثیر بگذارد.
در جدول زیر خلاصه ای از علت و درمان موثر بر ان را اورده ایم، برای کسب اطلاعات دقیقتر ادامه مقاله را مطالعه بفرمایید.
| علت درد زانو در زمستان | روشهای درمان فوری |
|---|---|
| کاهش دمای محیط و انقباض بافتها | گرم نگه داشتن زانو، کیسه آب گرم، حمام ولرم، حرکات کششی سبک |
| کاهش مایع سینوویال در مفصل | نوشیدن آب کافی، مصرف امگا ۳، مکملها، تزریق ژل هیالورونیک اسید |
| تغییرات فشار هوا و تأثیر بر اعصاب | داروهای ضدالتهاب (NSAIDs)، کمپرس گرم و سرد، ماساژ با روغنهای گرم، فیزیوتراپی |
| کمتحرکی در فصل سرما | ورزش در خانه (یوگا، دوچرخه ثابت)، تمرینات تقویتی عضلات ران، پیادهروی منظم |
| خشکی عضلات و تاندونها | گرم کردن بدن قبل از فعالیت، ماساژ درمانی، سونا یا حمام بخار، مصرف منیزیم و ویتامین D |
| تشدید بیماریهای زمینهای مثل آرتروز و روماتیسم | داروهای ضدالتهاب، فیزیوتراپی، تزریق ژل یا اوزونتراپی، رژیم غذایی ضدالتهابی، مراجعه به روماتولوژیست |
اگر درمانهای خانگی و فعالیتها مؤثر نبودند یا درد ادامهدار شد، بهتر است برای بررسی دقیقتر و جلوگیری از آسیب بیشتر به پزشک متخصص مراجعه کنید.
در ادامه بهطور کامل علتهای اصلی این درد را بررسی میکنیم و سپس برای هر علت، درمان فوری و مؤثر آن را معرفی میکنیم.
علت اول؛ کاهش دمای محیط و انقباض بافتها
وقتی دمای هوا پایین میآید، رگهای خونی در اطراف مفصل زانو منقبض میشوند تا بدن گرما را حفظ کند. این انقباض سبب کاهش جریان خون در عضلات و تاندونها شده و انعطافپذیری آنها کاهش مییابد. در نتیجه، فرد احساس خشکی، سفتی و درد در زانو پیدا میکند. این اتفاق در افرادی که آرتروز یا آسیبهای قدیمی دارند شدیدتر است.
درمان فوری کاهش دما و انقباض بافتها
برای مقابله با این نوع درد، مهمترین اقدام گرم نگه داشتن زانو است. استفاده از زانوبندهای حرارتی، جورابهای ضخیم و لباس مناسب میتواند جلوی سرد شدن بافتها را بگیرد. همچنین گذاشتن کیسه آب گرم روی زانو جریان خون را افزایش داده و درد را کاهش میدهد.
حمام آب ولرم یا قرار دادن پاها در آب گرم هم یکی از روشهای ساده اما مؤثر است. ورزشهای کششی سبک مثل کشش همسترینگ یا حرکتهای یوگا قبل از خروج از منزل، باعث افزایش انعطافپذیری بافتها و کاهش درد میشود.
علت دوم؛ کاهش مایع سینوویال در مفصل
مایع سینوویال مانند روغن برای مفصل عمل میکند و باعث میشود استخوانها راحت روی هم بلغزند. در فصل سرما تولید این مایع کاهش پیدا میکند یا کیفیت آن افت میکند. وقتی این روانکننده کمتر باشد، حرکت مفصل زانو با اصطکاک بیشتری همراه میشود و همین مسئله منجر به درد و صدای تقتق در زانو میگردد.
درمان فوری کاهش مایع مفصلی
یکی از سادهترین درمانها نوشیدن آب کافی است. بدن در زمستان کمتر احساس تشنگی میکند اما کمآبی بهطور مستقیم روی کیفیت مایع سینوویال اثر منفی دارد. مصرف مواد غذایی غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ مانند ماهی قزلآلا، گردو و بذر کتان میتواند کیفیت این مایع را تقویت کند.
در موارد شدیدتر، پزشک ممکن است تزریق ژل هیالورونیک اسید درون مفصل را پیشنهاد دهد که به بازگرداندن لغزندگی مفصل کمک میکند. مکملهای حاوی گلوکزامین و کندرویتین نیز در برخی بیماران مؤثر واقع میشوند.
علت سوم؛ تغییرات فشار هوا و تأثیر بر اعصاب
یکی از توضیحات علمی شایع برای درد زانو در زمستان، تغییرات فشار اتمسفر است. زمانی که فشار هوا کاهش مییابد، بافتهای اطراف مفصل زانو دچار تورم میشوند. این تورم فشار بیشتری روی گیرندههای عصبی وارد کرده و باعث افزایش درد میشود. به همین دلیل برخی بیماران حتی قبل از بارش برف یا باران احساس درد بیشتری در زانو دارند.
درمان فوری تغییرات فشار هوا
برای کاهش این درد میتوان از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن با تجویز پزشک استفاده کرد. کمپرس گرم و سرد متناوب نیز میتواند تورم را کم کرده و تسکین فوری ایجاد کند.
همچنین ماساژ ملایم اطراف زانو با روغنهای گیاهی گرم مانند روغن زیتون یا کنجد، جریان خون را بهتر کرده و فشار روی اعصاب را کاهش میدهد. در موارد مزمن، جلسات فیزیوتراپی با دستگاههای مخصوص میتواند التهاب را کاهش دهد.
علت چهارم؛ کمتحرکی در فصل سرما
در فصل زمستان بسیاری از افراد به دلیل سرمای هوا کمتر ورزش میکنند و تحرکشان کاهش مییابد.
این کمتحرکی باعث ضعیف شدن عضلات اطراف زانو میشود و در نتیجه فشار بیشتری روی مفصل میافتد. وقتی عضلات محافظ زانو تضعیف شوند، کوچکترین فعالیت میتواند درد و ناراحتی ایجاد کند.
درمان فوری کمتحرکی و ضعف عضلات
برای درمان این وضعیت لازم است برنامه ورزشی منظم حتی در خانه انجام شود. حرکات سادهای مانند دوچرخه ثابت، یوگا یا پیلاتس میتوانند عضلات اطراف زانو را تقویت کنند. تمریناتی مثل بالا آوردن پا در حالت درازکش یا اسکوات سبک برای تقویت عضلات چهارسر ران بسیار مفید هستند.
حتی ۱۵ دقیقه پیادهروی روزانه در محیط خانه یا پاساژهای سرپوشیده میتواند جلوی ضعف عضلانی را بگیرد. اگر درد زیاد باشد، استفاده از بریس یا زانوبند حمایتی در حین حرکت توصیه میشود.
علت پنجم؛ خشکی عضلات و تاندونها در سرما
سرما باعث میشود عضلات و تاندونها انعطاف خود را از دست بدهند. این خشکی میتواند به التهاب و درد در اطراف زانو منجر شود. در برخی افراد حتی باعث میشود دامنه حرکتی زانو کاهش پیدا کند و هنگام خم و راست کردن پا صدای تقتق یا احساس سفتی به وجود آید.
درمان فوری خشکی عضلات و تاندونها
گرم کردن بدن قبل از هر فعالیت بدنی در زمستان بسیار ضروری است. چند دقیقه نرمش سبک یا حرکات کششی ساده میتواند جریان خون را افزایش دهد.
ماساژ درمانی با روغنهای گرم، استفاده از سونا یا حمام بخار و حتی پوشیدن لباسهای گرم هنگام ورزش در محیط باز میتواند مانع خشکی عضلات شود. در صورتی که خشکی همراه با التهاب باشد، کمپرس گرم بهترین گزینه است.
مکملهایی مانند منیزیم و ویتامین D نیز به سلامت عضلات کمک میکنند.
علت ششم؛ تشدید بیماریهای زمینهای مانند آرتروز و روماتیسم
افرادی که دچار آرتروز یا بیماریهای التهابی مثل روماتیسم مفصلی هستند، معمولاً در زمستان درد بیشتری احساس میکنند. کاهش دما و فشار هوا التهاب مفاصل را تشدید کرده و موجب میشود علائم بیماری برجستهتر شوند.
در این شرایط حتی فعالیتهای ساده مانند بالا رفتن از پله یا نشستن طولانی میتواند دردناک باشد.
درمان فوری درد ناشی از آرتروز و روماتیسم در زمستان
در این بیماران لازم است درمان ترکیبی استفاده شود. داروهای ضدالتهاب با نظر پزشک، فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی نقش مهمی دارند. تزریق ژل یا اوزونتراپی در برخی موارد برای کاهش التهاب مزمن مفید است.
استفاده از گرما درمانی (مثل کیسه آب گرم) و رعایت رژیم غذایی ضدالتهابی شامل مصرف سبزیجات، میوهها و اسیدهای چرب سالم توصیه میشود. در موارد حادتر، مراجعه منظم به روماتولوژیست برای کنترل دارویی بیماری الزامی است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر درد زانو بیش از چند هفته ادامه داشت، با تب یا تورم شدید همراه بود، یا اگر حرکت زانو به شدت محدود شد باید حتماً به پزشک مراجعه کرد.
همچنین در صورت احساس قفل شدن زانو، بیحسی پا یا سابقهی آسیب جدی قبلی بهتر است ارزیابی تخصصی انجام شود. درمانهای خانگی و دارویی بدون نظر پزشک در این شرایط کافی نیستند و ممکن است آسیب جدیتر ایجاد کنند.
☑☑☑توصیهی پایانی
در صورتی که هرکدام از درمانهای خانگی و اقدامات سادهی گفتهشده نتوانستند درد زانو را کاهش دهند یا علائم در مدت زمان کوتاهی بهبود پیدا نکرد، بهتر است فرد به پزشک متخصص ارتوپدی یا روماتولوژی مراجعه کند.
برخی مشکلات مانند آرتروز، روماتیسم یا آسیبهای جدی زانو نیاز به بررسی بالینی، تصویربرداری و درمانهای تخصصی دارند. مراجعه به پزشک نهتنها به تشخیص دقیق کمک میکند، بلکه از پیشرفت بیماری و آسیب بیشتر به مفصل نیز جلوگیری خواهد کرد.