جراحی زانو یکی از روشهای مؤثر برای درمان مشکلات مزمن و آسیبهای مفصلی زانو است که زندگی افراد را به طور چشمگیری بهبود میبخشد . اگر شما نیز از دردهای مزمن یا محدودیتهای حرکتی ناشی از آسیبهای زانو رنج میبرید، بهترین گزینه درمانی برای رهایی از این رنج، جراحی زانو خواهد بود. در این مقاله انواع جراحی زانو را برایتان شرح داده ایم.
زیرا عمل زانو در کاهش درد، بهبود کیفیت زندگی، و بازگشت به فعالیتهای روزمره شما نقش مؤثری ایفا میکند. در ادامه این مقاله، به بررسی مزایا، معایب و مراحل مختلف این جراحی خواهیم پرداخت تا شما بتوانید آگاهانهتر تصمیمگیری کنید و به جواب سوالات خود برسید. همراه ما باشید.
چه زمانی به جراحی زانو نیاز است؟
عمل زانو یک روش درمانی است که بهمنظور تشخیص و درمان مشکلات و آسیبهای مختلف در زانو انجام میشود. مشکلاتی مانند آسیبهای شدید رباطها، پارگی منیسک، یا آرتروز پیشرفته باعث میشوند که مفصل زانو به طور قابلتوجهی دچار محدودیت شود.
در این راستا عمل زانو بهعنوان آخرین راهحل توسط پزشک توصیه خواهد شد. یعنی درست زمانی که روشهای درمانی غیرجراحی دیگر مانند فیزیوتراپی، داروها یا تزریقها، قادر به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل زانو نباشند.
به عبارتی اگر متخصص ارتوپد متوجه این موضوع شود که شدت درد در ناحیه زانوی فرد بیمار به حدی رسیده است که دیگر قادر به انجام کارها و فعالیتهای روزمره خود نیست، با بررسی علائم و ارزیابیهای بالینی، انجام جراحی زانو را پیشنهاد میکند. زیرا این جراحی به کاهش درد و بهبود عملکرد زانو کمک شایانی خواهد کرد.
راه درمان آسیب های زانو
انواع جراحیهای زانو و کاربردهای هر یک
جراحیهای زانو بسته به شرایط بیمار، شدت آسیب و نوع مشکل زانو، به انواع مختلفی تقسیم میشوند. برخی از انواع جراحی های زانو عبارتاند از:
1. جراحی آرتروسکوپی زانو: این نوع جراحی یک روش کم تهاجمی است که در آن از یک ابزار مخصوص به نام آرتروسکوپ برای مشاهده و ترمیم مشکلات داخل مفصل زانو استفاده میشود. در این روش، جراح تنها برشهای کوچکی ایجاد کرده و از طریق آنها آرتروسکوپ را وارد مفصل میکند. این جراحی بیشتر برای ترمیم پارگیهای مینیسک، آسیبهای غضروفی و حذف بافتهای آسیبدیده کاربرد دارد. مزیت اصلی این روش دوره بهبودی کوتاهتر و احساس درد کمتر پس از عمل است.
2. جراحی تعویض مفصل زانو: در مواردی که مفصل زانو دچار آسیب شدید شده و دیگر قابلترمیم نباشد، این نوع جراحی زانو توصیه میشود که به دو صورت جزئی و کامل انجام خواهد شد:
- جزئی: در این روش، تنها قسمتی از مفصل زانو که آسیبدیده، جابجا میشود و برای بیمارانی که به یک یا چند جزء خاص از مفصل آنها آسیب وارد شده، مناسب خواهد بود.
- کامل : این جراحی برای بیمارانی که دچار آرتروز شدید یا آسیبهای وسیع مفصلی هستند، مناسب است و در این روش تمام مفصل زانو با یک پروتز مصنوعی جابجا میشود.
3. جراحی استئوتومی زانو: در جراحی استئوتومی زانو استخوانهای مفصل زانو تغییر شکل داده میشود تا فشار وارد شده بر روی مفصل کاهش یابد. هدف این جراحی اصلاح زاویه استخوانها بوده و برای بیماران پیشنهاد میشود که مبتلا به تغییرات استخوانی یا ناهماهنگیهای ساختاری در زانو هستند.
4. جراحی ترمیم مینیسک زانو: از این نوع جراحی زمانی استفاده میشود که غضروفهای نرم موجود در مفصل (مینیسک) دچار پارگی شود.
5. جراحی رفع آسیب کارتیلاژ زانو (کارتیلاژ): کارتیلاژ بهعنوان یک لایه محافظ بین استخوانها عمل کرده و در صورت آسیب، باعث درد و التهاب در مفصل زانو میشود. در این شرایط از این نوع جراحی برای بازسازی یا جایگزینی غضروف آسیبدیده استفاده میشود.
6. جراحی آرتروز زانو: درصورتیکه مفصل زانو دچار آرتروز پیشرفته شده و روشهای درمانی دیگر اثری نداشته باشند، این جراحی بهعنوان آخرین راهحل توصیه میشود.
علائم آرتروز زانو
7. جراحی با لیزر: در این نوع جراحی زانو، از لیزر بهجای تیغ جراحی برای ایجاد برشهای لازم استفاده میشود. این روش نسبت به روشهای سنتی مزایای بسیاری دارد، از جمله کاهش خونریزی و بهبود سریعتر بیمار.
توجه به این نکته ضروری است که پیش از انجام هر گونه جراحی، حتماً با پزشک متخصص ارتوپد مشورت کنید تا بررسیهای دقیقتری انجام شود و بهترین گزینه درمانی برای شما تعیین گردد.
آمادگیهای لازم پیش از انجام جراحی زانو
از اولین نکات مهمی که قبل از جراحی زانو باید به آن توجه داشته باشید، کاهش وزن است. زیرا وزن اضافی فشار زیادی بهزانو وارد کرده و روند بهبودیتان را کند میکند. ورزش و تقویت عضلات اطراف زانو نیز از جمله اقدامات دیگری است که باعث میشود عضلات شما برای پس از جراحی آمادهتر شده و توانایی بهتری در حمایت از مفصل داشته باشند.
از طرفی نقش تغذیه مناسب را نیز نمیتوان در دستیابی به آمادگی لازم پیش از جراحی زانو نادیده گرفت. زیرا مصرف مواد غذایی غنی از کلسیم، ویتامین D و ویتامین C به کاهش التهاب و تسریع در روند ترمیم کمک شایانی خواهد کرد. توجه این نکته بسیار مهم است که قبل از جراحی معده شما خالی نباشد.
به عبارتی خوردن غذا را حداقل 8 ساعت قبل از عمل قطع کنید، اما نوشیدن آب تا 3 ساعت پیش از جراحی بلامانع است. رعایت این نکات به کاهش بروز خطرات احتمالی حین بیهوشی کمک بسزایی خواهد کرد.
مراحل انواع جراحی های زانو : از تشخیص تا ریکاوری کامل
مراحل جراحی زانو بهطورکلی شامل چندین مرحله است که هر کدام از این مراحل باید به طور دقیق و با دقت فراوان انجام شود تا بهترین نتیجه حاصل گردد. این مراحل از لحظه مراجعه به پزشک برای ارزیابی وضعیت زانو آغاز شده و تا زمان ریکاوری کامل ادامه خواهد یافت.
اولین مرحله در روند جراحی زانو، تشخیص دقیق وضعیت آسیب یا بیماری مفصل زانو است. پزشک پس از بررسی تاریخچه پزشکی و علائم بیمار، به انجام آزمایشات و تصویربرداریهای لازم مانند عکسبرداری اشعه ایکس، MRI یا سیتیاسکن میپردازد تا نوع آسیب یا بیماری مشخص شود. مرحله بعدی برنامهریزی برای جراحی بوده که در این مرحله، پزشک اقدام به انتخاب نوع جراحی میکند.
در این مرحله پزشک با بیمار در مورد روشهای بیهوشی، خطرات جراحی، و دوره بهبودی صحبت میکند تا بیمار به طور کامل از روند جراحی مطلع شده و آمادگی لازم را داشته باشد.
در روز جراحی بیمار باید به طور کامل از لحاظ پزشکی مورد بررسی قرار گیرد تا هیچ مشکلی در طول جراحی ایجاد نشود. پس از آمادهسازی بیمار برای عمل، بیهوشی عمومی یا موضعی بسته به نوع جراحی و شرایط بیمار انتخاب خواهد شد. به طور معمول در جراحیهای معمولی، از بیهوشی عمومی و در جراحیهای کم تهاجمیتر از بیهوشی موضعی استفاده میشود. پس از بیهوشی نیز، پزشک وارد عمل شده و بسته به نوع آسیب، برشهای موردنیاز را ایجاد میکند و جراحی موردنظر را انجام میدهد.
پس از اتمام جراحی، بیمار به اتاق ریکاوری منتقل شده تا اثرات بیهوشی از بدن او خارج شود. این مرحله ممکن است چند ساعت طول بکشد و در این مدت بیمار به طور مرتب تا زمانی که به طور کامل به هوش آید، تحتنظر پرستاران و پزشکان خواهد بود.
پس بهبودی اولیه، تمرینات فیزیوتراپی با هدف کمک به بازیابی حرکت مفصل زانو و تقویت عضلات اطراف آن، بلافاصله شروع میشود. این مرحله شامل انجام تمرینات خاصی است که به بیمار کمک میکنند تا انعطافپذیری و قدرت زانو را بهتدریج بازگرداند. پس از گذشت چند ماه، بیمار قادر خواهد بود به فعالیتهای روزمره خود بازگردد، اما هنوز هم نیاز به مراقبت و انجام تمرینات فیزیوتراپی خواهد داشت.
مزایا و معایب انواع جراحی های زانو
هر جراحی مزایا و معایب خاص خودش را دارد که جراحی زانو نیز از این قاعده مستثنی نیست. از جمله مهمترین مزایای این روش جراحی میتوان به کاهش درد مزمن، بهبود حرکت مفصل زانو، و بازگشت به فعالیتهای روزمره اشاره کرد.
در مقابل، عفونت، خونریزی، یا آسیب به ساختارهای اطراف مفصل برخی از عوارضی هستند که پس از انجام این عمل، بیمار ممکن است با آن مواجه شود. علاوه بر این معایب، گاهی رسیدن به بهبودی کامل به زمان بیشتری نیاز خواهد داشت. در برخی موارد، حتی پس از جراحی، بیمار با محدودیتهایی در انجام فعالیتهای شدید یا ورزشهای پرفشار روبهرو میشود.
به همین دلیل، توصیه میشود تصمیمگیری برای انجام عمل زانو باید بر اساس بررسیهای دقیق پزشکی و ارزیابی دقیق مزایا و خطرات آن انجام گردد.
آشنایی با دکتر یزدی