لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو یکی از عوارض شایعی است که بهسلامت بیمار آسیب جدی وارد میکند.
این مشکل به دلیل بیحرکتی پس از جراحی، آسیب به رگها یا عوامل دیگر ایجاد میشود و در نهایت منجر به مشکلاتی مانند آمبولی ریه یا سکته مغزی خواهد شد؛ بنابراین، پیشگیری از لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو از اهمیت قابلتوجهی برخوردار بوده که باید به آن توجه ویژهای شود.
در این مقاله، راهکارها و مراقبتهای ضروری برای کاهش خطر لخته شدن خون را بررسی میکنیم تا بتوانید دوران نقاهت را با ایمنی بیشتری سپری کنید. همراه ما باشید.
چرا لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو اتفاق میافتد؟
لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو در وریدهای عمقی پاها تشکیل شده و بهعنوان ترومبوز ورید عمقی (DVT) شناخته میشود. این اتفاق به دلایل مختلفی رخ میدهد، اما یکی از اصلیترین دلایل آن، کاهش تحرک بیماران پس از جراحی است.
هنگامی که بیمار به مدت طولانی بیحرکت میماند، جریان خون در رگها کاهش یافته و این امر باعث افزایش احتمال تشکیل لختههای خون خواهد شد. در این شرایط، خون به طور طبیعی حرکت نمیکند و در یک نقطه تجمع پیدا کرده و لخته میشود.
علاوه بر کاهش تحرک، عوامل دیگری نیز میتوانند در لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو موثر باشند. یکی از این عوامل آسیب به عروق خونی در طول جراحی است.
در حین عمل جراحی، احتمال اینکه به رگهای خونی آسیب وارد شود، وجود دارد که این آسیب باعث تحریک فرآیند انعقاد خون و تشکیل لختهها خواهد شد.
همچنین، تغییرات طبیعی در وضعیت فیزیکی بدن مانند افزایش چسبندگی خون و ایجاد وضعیتهای خاص انعقادی نیز نقش مهمی در بروز لخته شدن خون ایفا میکند. این مشکلات میتوانند به مشکلات جدیتری مانند آمبولی ریه منجر شوند که نیاز به درمان فوری دارند.
علائم لخته شدن خون پس از جراحی زانو
لخته شدن خون بعد از جراحی تعویض مفصل زانو در برخی بیماران هیچ علامتی ندارد؛ اما در برخی دیگر علائم قابلتوجهی ایجاد کرده که به شناسایی این مشکل کمک شایانی میکند.
شایعترین علائم ترومبوز ورید عمقی (DVT) شامل درد مبهم در ساق پا، تورم در ناحیه ساق پا یا مچ، و تغییر رنگ پوست به کبودی یا رنگپریدگی است.
علاوه بر این، پوست اطراف ناحیه آسیبدیده گرم شده و رگها برجسته میشوند. در برخی مواقع نیز، احساس برآمدگی در رگها مشاهده خواهد شد. در صورت بروز این علائم، نیاز به بررسی فوری توسط پزشک توصیه میشود.
اگر لخته خون پس از جراحی تعویض مفصل زانو به سمت ریهها یا مغز حرکت کند، وضعیت بیمار به طور جدیتری تهدید میشود. انتقال لخته خون به ریهها منجر به آمبولی ریه شده که با علائمی چون تنگی نفس ناگهانی و درد قفسه سینه همراه است.
درصورتیکه لخته خون به مغز برسد، احتمال بروز سکته مغزی وجود دارد که با علائمی چون ضعف ناگهانی، اختلال در گفتار، یا تغییر در دید بیمار همراه خواهد بود. این علائم نیاز به درمان فوری داشته و هرگونه تأخیر در رسیدگی عواقب خطرناکی را در پی دارد.
عوامل خطر لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو
عوامل مختلفی میتوانند خطر لخته شدن خون بعد از جراحی تعویض مفصل زانو را افزایش دهند. یکی از این عوامل، سن بالا است. با افزایش سن، توانایی بدن برای جلوگیری از تشکیل لخته خون کاهش یافته و احتمال بروز مشکلات مربوط به گردش خون بیشتر میشود.
چاقی نیز از دیگر عوامل خطرناک است، زیرا افراد چاق معمولاً جریان خون کمتری داشته و فشار بیشتری بر رگهای خونی آنها وارد میشود. همچنین، افرادی که سابقه خانوادگی یا شخصی لخته شدن خون دارند، بهخصوص افرادی که دچار ترومبوز ورید عمقی یا آمبولی ریه بودهاند، بیشتر در معرض خطر لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو خواهند بود.
مراقبت های بعد از عمل زانو
چگونه از لخته شدن خون پس از جراحی جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو، رعایت نکات مراقبتی خاص بسیار حائز اهمیت است. در اینجا به برخی از روشهای پیشگیری از این عارضه اشاره میکنیم:
- اجتناب از نوشیدن الکل: الکل موجب کاهش کارایی داروهای ضدانعقاد و تاثیر منفی بر گردش خون میشود.
- پوشیدن لباسهای راحت: لباسهای تنگ میتوانند جریان خون را محدود کنند و باید از آنها اجتناب کنید.
- حرکتدادن پاها هر یک ساعت: هر یک ساعت یکبار پاهای خود را بهآرامی حرکت دهید تا از ایستایی خون جلوگیری شود.
- نوشیدن مایعات کافی: مصرف آب و مایعات به جلوگیری از غلیظ شدن خون و بهبود جریان آن کمک میکند.
- استفاده از جورابهای فشاری: این جورابها برای کاهش تورم و بهبود گردش خون در ناحیه پاها بسیار مفید هستند.
- مصرف داروهای ضدانعقاد: داروهایی که پزشک برای شما تجویز میکند را طبق دستور بهموقع مصرف کنید تا از تشکیل لخته خون جلوگیری شود.
- شروع به پیادهروی پس از بهبودی: پس از آنکه احساس بهبودی پیدا کردید، بهآرامی شروع به پیادهروی کنید. حتی قدمزدنهای کوتاه نیز بسیار موثر خواهد بود.
- اطلاعرسانی به پزشک در مورد داروها و مکملها: قبل از جراحی، تمامی داروها و مکملهایی که مصرف میکردید را به پزشک اطلاع دهید تا در صورت نیاز، مصرف داروهایی که خطر لخته شدن خون را افزایش میدهند قطع شوند.
بیشتر بخوانید : مراقبت بعد از عمل تعویض مفصل زانو
نقش داروهای ضد انعقاد در پیشگیری از لخته خون پس از جراحی زانو
در پیشگیری از لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو، داروهای ضد انعقاد نقش بسیار مهمی را ایفا میکنند. زیرا پس از جراحیهای بزرگ مانند تعویض مفصل زانو، بدن در معرض خطر تشکیل لختههای خونی در وریدهای عمقی (DVT) قرار میگیرد.
این لختهها باعث مشکلات جدی مانند آمبولی ریه یا سکته مغزی میشوند. برای کاهش این خطر، پزشکان داروهای ضد انعقاد تجویز میکنند تا از فرآیند خونریزی و تشکیل لختههای خون جلوگیری کنند.
برخی از داروهای ضد انعقاد که برای پیشگیری از لخته شدن خون بعد از تعویض مفصل زانو توسط پزشک تجویز میشوند عبارتاند از: هپارین (تزریقی)، وارفارین (خوراکی)، ریواروکسابان و آپیکسابان (خوراکی). هپارین خطر آمبولی ریه و سکته را کاهش میدهد، وارفارین خون را رقیق نگه میدارد و از تشکیل لختههای خون جلوگیری میکند.
بیشتر بخوانید : حس سوزش زانو بعد از تعویض مفصل
برخی داروهای جدید مانند ریواروکسابان و آپیکسابان نیز وجود دارند که بهصورت خوراکی مصرف میشوند و برای بیمارانی که مفصل مصنوعی دارند، برای پیشگیری از لخته شدن خون تجویز خواهند شد.البته برای دریافت بهترین نتیجه و جلوگیری از هرگونه عارضه جانبی، بسیار مهم است که بیمار طبق دستورات پزشک داروها را مصرف کرده و هیچ دارویی را بدون مشورت با پزشک قطع نکند.