آب آوردن زانو یا افیوژن مفصل زانو (Knee Joint Effusion) وضعیتی است که در آن میزان غیرطبیعی از مایع درون مفصل زانو تجمع پیدا میکند. این حالت میتواند ناشی از بیماریهای التهابی، ضربه، عفونت یا مشکلات ساختاری مفصل باشد.
این تجمع مایع، معمولاً با درد، تورم، احساس سنگینی و محدودیت حرکت همراه است و ممکن است زندگی روزمره فرد را مختل کند. در این مقاله، به بررسی کامل علل، علائم، روشهای تشخیص و درمان این مشکل میپردازیم.
علت آب آوردن زانو چیست؟
آب آوردن زانو به عنوان یک علامت بالینی، دلایل متعددی دارد. مهمترین علل عبارتاند از:
1. آسیبهای مکانیکی
- آسیب به مینیسک یا رباطها (مانند پارگی ACL یا مینیسک داخلی)
- ضربه مستقیم به زانو در اثر تصادف یا فعالیت ورزشی
- فشار بیش از حد یا استفاده مفرط از مفصل زانو
2. بیماریهای التهابی
- آرتروز (Osteoarthritis): شایعترین علت تجمع مایع در سنین بالا
- روماتیسم مفصلی (RA): نوعی بیماری خودایمنی مزمن
- نقرس یا شبهنقرس: تجمع کریستالهای اسیداوریک یا کلسیم در مفصل
3. عفونتها
- آرتریت عفونی (Septic arthritis): بسیار خطرناک و نیازمند مداخله فوری
- زخمهای باز یا ورود باکتری از مسیر خون به مفصل
4. تومورها یا نئوپلاسمها
- تودههای خوشخیم یا بدخیم در اطراف مفصل ممکن است باعث تحریک و تولید مایع اضافی شوند
اگر از تورم، درد یا آب آوردن زانو رنج میبرید، برای تشخیص دقیق و درمان تخصصی میتوانید به دکتر حمیدرضا یزدی، متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.
علائم آب آوردن زانو
علائم بسته به علت زمینهای ممکن است متفاوت باشند، اما بهطور کلی شامل:
- تورم قابل توجه در اطراف زانو
- احساس فشار یا سنگینی در مفصل
- درد هنگام حرکت یا لمس
- گرمی یا قرمزی در ناحیه زانو (در موارد التهابی یا عفونی)
- کاهش دامنه حرکتی و خشکی مفصل
- در برخی موارد شدید: قفلشدگی یا ناپایداری زانو
روشهای تشخیص
برای تشخیص دقیق علت آب آوردن زانو، پزشک معمولاً مراحل زیر را انجام میدهد:
- معاینه فیزیکی مفصل زانو
- سونوگرافی یا MRI برای بررسی ساختارهای داخلی مفصل
- آسپیراسیون مایع مفصلی: گرفتن نمونه از مایع زانو برای بررسی وجود عفونت، کریستال یا خون
- آزمایش خون در صورت شک به بیماریهای التهابی یا خودایمنی
درمان آب آوردن زانو
درمان بستگی به علت زمینهای دارد و ممکن است شامل یک یا ترکیبی از روشهای زیر باشد:
1. درمان دارویی
- داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مثل ایبوپروفن یا دیکلوفناک
- داروهای ضد روماتیسم در موارد آرتریت روماتوئید
- آنتیبیوتیکها در موارد عفونت مفصل
2. آسپیراسیون یا تخلیه مایع
پزشک میتواند با استفاده از سرنگ، مایع اضافی داخل مفصل را خارج کرده و در صورت لزوم داروی کورتیکواستروئید را مستقیماً تزریق کند.
3. درمان فیزیوتراپی
پس از کنترل التهاب، برنامههای فیزیوتراپی برای تقویت عضلات اطراف زانو، بهبود حرکت و پیشگیری از عود توصیه میشود.
4. جراحی (در موارد خاص)
در صورت وجود تومور، پارگی مینیسک شدید یا عفونت پیشرفته، ممکن است نیاز به جراحی برای درمان کامل وجود داشته باشد.
مراقبتهای خانگی و پیشگیری
در کنار درمان پزشکی، رعایت برخی نکات میتواند به کاهش علائم و جلوگیری از عود کمک کند:
- استراحت کافی و پرهیز از فعالیت شدید
- استفاده از کمپرس سرد برای کاهش تورم
- بالا نگه داشتن پا در زمان نشستن
- پوشیدن زانوبند طبی در صورت لزوم
- حفظ وزن سالم برای کاهش فشار به مفصل