درد و التهاب در زانو ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود، اما دو مورد از مهمترین آنها، روماتیسم مفصلی زانو و نقرس زانو هستند. این دو بیماری، گرچه هردو باعث درد، ورم و ناراحتی در ناحیه زانو میشوند، اما در واقعیت، تفاوتهای بسیار مهمی در علت، علائم، سیر بیماری و درمان دارند.
در این مقاله، بهصورت کاملاً مقایسهای این دو بیماری را بررسی میکنیم.
مقایسه علت بروز بیماری
روماتیسم زانو یک بیماری خودایمنی است؛ یعنی سیستم ایمنی بدن به اشتباه به مفاصل حمله کرده و باعث التهاب مزمن میشود.
در مقابل، نقرس زانو به دلیل تجمع بلورهای اسید اوریک در مفصل بهوجود میآید که نتیجهی اختلالات متابولیکی، تغذیه نادرست یا نارسایی کلیه است.
| ویژگی | روماتیسم مفصلی | نقرس |
|---|---|---|
| نوع بیماری | خودایمنی | متابولیک |
| عامل اصلی | حمله سیستم ایمنی به مفصل | رسوب اسید اوریک در مفصل |
مقایسه سن و جنس افراد مبتلا
روماتیسم مفصلی بیشتر در زنان بین ۳۰ تا ۵۰ سال دیده میشود.
اما نقرس عمدتاً در مردان بالای ۴۰ سال و گاهی در زنان بعد از یائسگی بروز میکند.
| ویژگی | روماتیسم مفصلی | نقرس |
|---|---|---|
| سن شایع | ۳۰ تا ۵۰ سال | بالای ۴۰ سال |
| جنسیت غالب | زنان | مردان |
مقایسه نحوه شروع و شدت درد
درد در روماتیسم مفصلی زانو بهصورت تدریجی و مداوم شروع میشود و معمولاً با خشکی صبحگاهی همراه است.
در مقابل، درد نقرس زانو ناگهانی، بسیار شدید و اغلب در نیمهشب یا صبح زود آغاز میشود.
| ویژگی | روماتیسم مفصلی | نقرس |
|---|---|---|
| شروع علائم | آهسته و پیشرونده | ناگهانی و تهاجمی |
| شدت درد | متوسط تا شدید | بسیار شدید و طاقتفرسا |
| زمان آغاز شایع | صبحها با خشکی مفصل | شبها با حمله حاد |
مقایسه محل و الگوی درگیری مفصل
در روماتیسم مفصلی، اغلب هر دو زانو بهصورت متقارن درگیر میشوند.
اما نقرس معمولاً فقط یک زانو یا یک مفصل را درگیر میکند و تقارن ندارد.
| ویژگی | روماتیسم مفصلی | نقرس |
|---|---|---|
| تقارن درگیری | بله، معمولاً دوطرفه | نه، معمولاً یکطرفه |
| سایر مفاصل درگیر | مفاصل کوچک همزمان درگیر میشوند | گاهی انگشت شست پا، آرنج یا مچ |
همراهی با علائم عمومی
روماتیسم مفصلی زانو اغلب با علائمی مانند خستگی، تب خفیف، بیاشتهایی و کاهش وزن همراه است.
اما در نقرس زانو، معمولاً هیچ علامت عمومی وجود ندارد مگر اینکه بیماری مزمن شده باشد.
| ویژگی | روماتیسم مفصلی | نقرس |
|---|---|---|
| علائم عمومی | دارد | ندارد (در مراحل اولیه) |
مقایسه نحوه تشخیص
برای تشخیص روماتیسم مفصلی، آزمایشهایی مانند فاکتور روماتوئید (RF)، آنتی CCP و CRP انجام میشود.
برای نقرس، اندازهگیری اسید اوریک خون و مشاهده بلورهای اورات در مایع مفصلی اهمیت دارد.
| ویژگی | روماتیسم مفصلی | نقرس |
|---|---|---|
| آزمایشات کلیدی | RF، Anti-CCP، ESR، CRP | اسید اوریک خون، نمونهگیری از مایع مفصل |
| تصویربرداری | برای بررسی تخریب مفصل | برای بررسی رسوب بلورها (در موارد مزمن) |
مقایسه نحوه درمان
در روماتیسم مفصلی زانو، درمان بر کنترل سیستم ایمنی و التهاب مزمن تمرکز دارد.
اما در نقرس زانو، درمان شامل کنترل حمله حاد و سپس کاهش سطح اسید اوریک خون است.
| ویژگی | روماتیسم مفصلی | نقرس |
|---|---|---|
| هدف درمان | کاهش التهاب و سرکوب ایمنی | کاهش اسید اوریک و کنترل التهاب حاد |
| داروهای متداول | متوترکسات، داروهای بیولوژیک | کلشیسین، آلوپورینول، NSAIDs |
| نیاز به فیزیوتراپی | دارد | در موارد مزمن دارد |
| جراحی | در موارد پیشرفته (تعویض مفصل) | نادر است |
مقایسه رژیم غذایی
رژیم غذایی نقش مهمی در درمان نقرس زانو دارد؛ باید از گوشت قرمز، غذاهای دریایی، الکل و نوشیدنیهای قندی پرهیز کرد.
اما در روماتیسم مفصلی، رژیم غذایی تأثیر مستقیمی ندارد، اگرچه مصرف مواد ضدالتهابی مانند امگا ۳ مفید است.
| ویژگی | روماتیسم مفصلی | نقرس |
|---|---|---|
| وابستگی به تغذیه | کم | بالا |
| توصیه غذایی خاص | امگا ۳، آنتیاکسیدانها | پرهیز از پورینها و نوشیدنیهای شیرین |