شایع ترین آسیب های ورزشی زانو تاثیر زیادی بر فعالیتهای روزانه و عملکرد ورزشکاران خواهد داشت. برخی از این آسیبها شامل پارگی رباطها، آسیب به منیسک و کشیدگیهای عضلانی بوده که همگی میتوانند به درد، تورم و محدودیت حرکتی منجر شوند.
شناخت این آسیبها و علائم آنها به ورزشکاران کمک میکند تا سریعتر به درمان مناسب دست یافته و از آسیبهای بیشتر جلوگیری کنند.
در این مقاله، به بررسی شایع ترین آسیب های ورزشی زانو و روشهای پیشگیری و درمان آنها خواهیم پرداخت.
شایعترین آسیبهای زانو در ورزشکاران
آسیبهای زانو یکی از مشکلات رایج در میان ورزشکاران است که اغلب در اثر حرکات مکرر، پرفشار و شدید مانند دویدن یا پرش به وجود میآیند.
این مشکلات نهتنها میتوانند عملکرد ورزشی را تحت تأثیر قرار دهند، بلکه در صورت بیتوجهی به علائم اولیه، به مشکلات جدیتری منجر خواهند شد. برخی از مهمترین و شایعترین آسیب های ورزشی زانو در ورزشکاران عبارتند از:
آسیبدیدگی رباط صلیبی قدامی (ACL)
آسیب رباط صلیبی قدامی (ACL) یکی از شایع ترین آسیب های ورزشی زانو در ورزشکاران بوده که در اثر توقفهای ناگهانی، تغییر مسیرهای سریع، یا فرودهای نادرست در ورزشهایی مانند فوتبال، بسکتبال و اسکی دانهیل ایجاد میشود.
این نوع آسیب با علائمی نظیر صدای ترکیدن زانو، درد شدید، تورم فوری و احساس عدم پایداری همراه است. بروز چنین شرایطی ورزشکار را از ادامه فعالیت بازنگه میدارد و در صورت عدم درمان مناسب، مشکلات جدیتری نظیر آرتروز زانو را به دنبال خواهد داشت.
درمان آسیب ACL بسته به شدت آن، از استراحت و تمرینات توانبخشی تا جراحی ACL و بازتوانی متغیر است. البته استفاده از برنامههای تمرینی پیشگیرانه، خطر بروز این آسیب را به میزان قابلتوجهی کاهش میدهد.
پارگی منیسک زانو
یکی دیگر از شایع ترین آسیب های ورزشی زانو پارگی منیسک زانو بوده که در اثر حرکاتی مانند چرخش ناگهانی یا پیچخوردن زانو هنگام تحمل وزن بدن رخ میدهد.
این مینیسکها، که بهعنوان بالشتکهای محافظ بین استخوان ران و ساق پا عمل میکنند، در صورت آسیب باعث درد، ورم، و محدودیت در حرکت زانو خواهند شد.
فعالیتهایی مانند بسکتبال یا حتی بلند شدن سریع در شرایط نامناسب منجر به پارگی مینیسک میشوند، که این امر محدود به ورزشکاران نبوده و در افراد عادی نیز ممکن است رخ دهد.
پارگی مینیسک به طور معمول علائمی مانند احساس قفل شدن زانو، درد هنگام چرخاندن یا صاف کردن پا، و ورم تدریجی زانو را به همراه دارد. برای درمان آن به استراحت، فیزیوتراپی، یا در موارد شدیدتر جراحی مینیسک نیاز خواهد بود.
برای جلوگیری از آسیبهای شدیدتر نیز، شناخت علائم و مراجعه به پزشک بسیار ضروری بوده که باید به آن توجه ویژهای داشته باشید.
دررفتگی کشکک زانو
دررفتگی کشکک زانو یکی از آسیبهای جدی و دردناک زانو است که در آن کشکک (کاسه زانو) از شیار طبیعی خود در استخوان ران خارج میشود.
این وضعیت در اثر ضربه مستقیم، چرخش ناگهانی زانو، یا فعالیتهای بدنی شدید مانند ورزشهای پرفشار یا فرود نامناسب در رقص ایجاد خواهد شد.
کشکک زانو بهطور معمول به سمت بیرونی زانو (جانبی) در رفته و باعث تورم، درد شدید و تغییر شکل زانو میشود.
برخی از دلایل دررفتگی کشکک زانو عبارتاند از:
- فعالیتهای ورزشی: حرکات ناگهانی یا چرخش شدید زانو در ورزشهایی مانند فوتبال، بسکتبال، یا رقص باله.
- ضربه مستقیم: برخورد یا سقوط شدید بر روی زانو.
- عوامل ژنتیکی: ساختار غیرطبیعی مفصل زانو یا ضعف عضلات اطراف مفصل.
- حوادث: زمین خوردن یا تصادفات جادهای.
برخی از مهمترین علائم دررفتگی کشکک زانو به عنوان یکی از شایع ترین آسیب های ورزشی زانو شامل درد شدید و غیرقابل تحمل در زانو، تورم فوری و تغییر شکل مفصل زانو، قفل شدن یا گرفتگی زانو هنگام حرکت و ناتوانی در تحمل وزن بدن یا خم کردن زانو میشود.
درمان دررفتگی کشکک زانو هم بسته به شدت آسیب متفاوت بوده و شامل استراحت، فیزیوتراپی و استفاده از بریس یا آتل برای ثابت نگه داشتن زانو خواهد بود.
با توجه به حساسیت این نوع آسیب، مراجعه سریع به پزشک برای ارزیابی دقیق و آغاز درمان بهموقع اهمیت زیادی داشته تا عملکرد طبیعی زانو حفظ شود.
آسیبدیدگی تاندون کشکک زانو
تاندونیت کشکک زانو یا “زانوی جهندگان” یکی از آسیبهای شایع در ورزشهای جهشی مانند والیبال و بسکتبال بوده که به التهاب تاندونی اطلاق میشود که کشکک زانو را به استخوان درشتنی متصل میکند.
این عارضه به دلیل فشار و استفاده مکرر از زانو ایجاد شده و شایعترین علامت آن درد در جلوی زانو است که با فعالیت بدنی تشدید و با استراحت کاهش مییابد.
در مراحل ابتدایی، درد فقط در هنگام فعالیتهای ورزشی حس میشود اما با پیشرفت آسیب، به فعالیتهای روزمره نیز گسترش مییابد و ممکن است با تورم خفیف همراه باشد.
تشخیص تاندونیت کشکک زانو به عنوان یکی دیگر از شایع ترین آسیب های ورزشی زانو، از طریق معاینه بالینی و شرح حال بیمار انجام میشود و در موارد خاص، تصویربرداری برای رد سایر مشکلات زانو مورد نیاز خواهد بود.
درمان آن نیز از طریق فیزیوتراپی و تمرینات ورزشی مناسب برای تقویت عضلات اطراف زانو و کاهش فشار روی تاندون انجام میشود.
کشیدگی یا پارگی رباط جانبی داخلی (MCL)
پارگی یا کشیدگی رباط جانبی داخلی (MCL) از دیگر آسیبهای شایع در زانو، بهویژه در ورزشکاران، است. این رباط که از استخوان ران به استخوان درشتنی متصل میشود، نقش کلیدی در حفظ ثبات زانو دارد.
ضربه مستقیم به قسمت خارجی زانو، چرخشهای ناگهانی، یا فشار مکرر میتوانند منجر به کشیدگی یا پارگی این رباط شوند. از علائم شایع آن میتوان به درد، تورم، کبودی، خشکی مفصل، و احساس ناپایداری زانو اشاره کرد.
درمان آسیب MCL به عنوان یکی از شایع ترین آسیب های ورزشی زانو به طور معمول به صورت غیرجراحی انجام شده و شامل استراحت، بیحرکت کردن زانو، استفاده از یخ، و فیزیوتراپی برای بازگرداندن دامنه حرکتی و تقویت عضلات میشود.
ورزشکاران باید از باز شدن کامل زانو اطمینان حاصل کنند و حرکات اصلاحی را با نظارت متخصص انجام دهند تا از سفتی مفصل و عوارض بعدی جلوگیری شود.
زانو درد ناشی از التهاب بورسها (Bursitis)
بورسیت زانو به التهاب کیسههای حاوی مایع اطراف مفصل زانو گفته میشود که باعث درد، تورم و کاهش دامنه حرکتی خواهد شد.
این بیماری اغلب به دلیل فشار زیاد، استفاده مفرط از زانو یا آسیبهای فیزیکی مانند زانو زدن طولانی مدت یا فعالیتهای ورزشی ایجاد میشود. از جمله علائم آن هم میتوان به درد شدید هنگام حرکت دادن زانو، تورم و احساس گرمی در ناحیه آسیبدیده اشاره کرد.
برای درمان بورسیت زانو به عنوان یکی دیگر از شایع ترین آسیب های ورزشی زانو مواردی همچون استراحت کافی، استفاده از داروهای ضد التهاب و یخگذاری بسیار موثر خواهند بود. در صورت عدم بهبودی، مراجعه به پزشک و درمانهای تخصصی توصیه میشود.
شکستگی زانو
به عنوان آخرین مورد از شایع ترین آسیب های ورزشی زانو در ورزشکاران که در این مقاله به آن پرداخته شده است میتوان به شکستگی زانو اشاره کرد.
این آسیب به علت ضربه مستقیم یا افتادن بر روی زانو رخ میدهد که به شدت بر عملکرد حرکتی فرد تاثیر گذاشته و منجر به درد شدید، تورم و محدودیت در حرکت میشود. در صورت بروز چنین مشکلی توصیه میشود که برای جلوگیری از بروز آسیبهای جدیتر سریعا به پزشک مراجعه کنید.
آسیب دیدگی حین ورزش
پیشگیری از آسیبهای ورزشی زانو
برای ورزشکاران که به طور مداوم تحت فشارهای حرکتی هستند مهم است که تا حد امکان از آسیبهای ورزشی زانو که ممکن است در طول فعالیت برای آنها رخ دهد پیشگیری کنند.
به عنوان مثال تقویت عضلات زانو و ران، به ویژه عضلات همسترینگ و چهارسر ران، از جمله بهترین روشها برای جلوگیری از شایع ترین آسیب های ورزشی زانو است.
راه درمان آسیب های زانو
علاوه بر این، استفاده از تجهیزات مناسب ورزشی، مانند کفشهای ورزشی استاندارد، و انجام تمرینات گرمکننده و تقویتی قبل از ورزش، خطر آسیبدیدگی زانو را به طور قابل توجهی کاهش خواهد داد.
از طرفی رعایت استراحت کافی پس از تمرینات و انتخاب فعالیتهای ورزشی متناسب با سطح توان فرد، استفاده از وسایل محافظتی مانند زانوبند و انتخاب کفش مناسب نیز از دیگر راههای مؤثر در پیشگیری از آسیبهای زانو به شمار میآید که باید به آن توجه ویژهای داشت.