این تودهها معمولاً خوشخیم هستند، اما در صورت بزرگ شدن یا فشردهسازی بافتهای اطراف میتوانند باعث درد، تورم و محدودیت حرکتی شوند.
انواع کیست زانو
هر کیستی، منشأ و ویژگیهای خاص خودش را دارد که در ادامه توضیح می دهیم:
1. کیست بیکر (Popliteal Cyst)
شایعترین نوع کیست زانو
کیست بیکر در پشت زانو ایجاد میشود و ناشی از تجمع مایع مفصلی به دلیل التهاب یا آرتروز است. این نوع کیست معمولاً نرم و قابل لمس بوده و ممکن است هنگام خمکردن کامل زانو احساس فشار یا درد ایجاد کند.
علائم رایج:
- تورم پشت زانو
- درد هنگام حرکت یا ایستادن طولانی
- سفتی زانو
- گاهی تیر کشیدن به سمت ساق پا
علل شایع:
- آرتروز زانو
- آسیب مینیسک
- التهاب مزمن مفصل (مانند آرتریت روماتوئید)
2. کیست پارامنیسکال (Parameniscal Cyst)
کیستی نزدیک به مینیسک داخلی یا خارجی زانو
این کیستها معمولاً در اثر پارگی مینیسک ایجاد میشوند و ممکن است با درد موضعی و حساسیت شدید همراه باشند. لمس آنها در قسمت داخلی یا بیرونی زانو امکانپذیر است.
علائم:
- درد موضعی هنگام لمس
- ورم سفت کنار زانو
- صدای تقتق هنگام حرکت
تشخیص: MRI بهترین روش برای مشاهده پارگی مینیسک و کیست همراه آن است.
3. کیست گنگلیون زانو (Ganglion Cyst)
کیستی با منشأ تاندونی یا کپسولی
این نوع کیست اغلب بهصورت تودهای کوچک و بیدرد در اطراف مفصل یا تاندونهای زانو دیده میشود و معمولاً در اثر فشار یا تحریک مداوم ایجاد میشود. اندازه آن متغیر است و در برخی موارد با فشردهسازی اعصاب باعث گزگز یا بیحسی پا میشود.
4. کیست سینوویال (Synovial Cyst)
کیست ناشی از التهاب مزمن لایه درونی مفصل
کیستهای سینوویال معمولاً در بیمارانی دیده میشوند که دچار آرتریت مزمن یا سینوویت فعال هستند. این کیستها بهتدریج رشد میکنند و با درد یا سفتی زانو همراهاند.
5. کیست چربی زانو (Lipoid Cyst)
کمتر رایج، اما گمراهکننده در تشخیص
این کیستها حاوی مایع چرب بوده و اغلب در تصویربرداری با سایر ضایعات زانو اشتباه گرفته میشوند. معمولاً بیعلامتاند اما در صورت بزرگ شدن نیاز به تخلیه دارند.
علائم کلی کیست زانو
بسته به نوع کیست، محل و علت ایجاد، علائم ممکن است متفاوت باشند اما علائم شایع شامل موارد زیر است:
- تورم یا توده قابل لمس در اطراف یا پشت زانو
- احساس فشار یا سفتی در حین حرکت
- درد زانو بهویژه هنگام خم و صاف کردن
- بیحسی یا گزگز در ساق پا (در صورت فشار به اعصاب)
- صدای تقتق یا کلیک مفصل زانو
جدول مقایسه انواع کیست زانو
| نوع کیست | محل شایع | علت اصلی | علائم غالب | روش تشخیص |
|---|---|---|---|---|
| کیست بیکر | پشت زانو | آرتروز، آسیب مینیسک | تورم، درد، سفتی | سونوگرافی، MRI |
| پارامنیسکال | کنار مینیسک | پارگی مینیسک | درد نقطهای، ورم موضعی | MRI |
| گنگلیون | اطراف تاندون | تحریک مزمن | توده بیدرد یا فشار | MRI یا معاینه |
| سینوویال | مفصل زانو | التهاب سینوویوم | درد، التهاب، سفتی | MRI |
| چربی (لیپوئید) | زیرپوست | اختلالات چربی | برجستگی بیعلامت | MRI یا سونوگرافی |
روشهای درمان کیست زانو
درمان کیست زانو بسته به نوع و شدت آن متفاوت است:
- درمان محافظهکارانه: استراحت، استفاده از کمپرس سرد، مصرف داروهای ضدالتهاب و انجام فیزیوتراپی
- تخلیه با سرنگ: در مواردی که کیست بزرگ شده یا فشار ایجاد کرده است
- تزریق کورتون: برای کاهش التهاب، بهویژه در کیست بیکر یا سینوویال
- جراحی: در موارد مزمن یا عودکننده، جراحی آرتروسکوپی یا باز انجام میشود
- درمان علت زمینهای: مانند ترمیم مینیسک در کیست پارامنیسکال یا درمان آرتروز در کیست بیکر
نتیجهگیری
کیستهای زانو اغلب به عنوان پیامد مشکلات داخلی مفصل شناخته میشوند و خودِ آنها ممکن است علامت یک بیماری مهمتر مانند پارگی مینیسک یا آرتروز باشند. تشخیص دقیق نوع کیست و علت ایجاد آن، گام اول برای درمان مؤثر و جلوگیری از بازگشت مجدد علائم است.